महान पिरामिड बनेको हजार वर्षपछि पनि ऊनी म्यामथहरू जीवित थिए
आर्कटिक महासागरको र्याङ्गेल टापुमा ऊनी म्यामथहरूको सानो बथान पिरामिड बनाउनेहरूभन्दा हजार वर्षभन्दा बढी पछिसम्म बाँच्यो, र डीएनएले नजिकको प्रजननले तिनीहरूलाई नसिध्याएको देखाउँछ।
मुख्य बुँदाहरू
- महान पिरामिड बनिसक्दा ऊनी म्यामथहरू अझै आर्कटिकमा हिँडिरहेका थिए। अन्तिम म्यामथहरू करिब १७०० ईसापूर्वमा मरे, जुन पिरामिड करिब २५६० ईसापूर्वमा बनिसकेको हजार वर्षभन्दा बढी पछिको कुरा हो।
- मुख्य भूमिमा भने कथा धेरै अघि नै सकिएको थियो। अन्तिम हिमयुगको अन्त्यतिर जलवायु न्यानो हुँदै जाँदा करिब १०,००० देखि १२,००० वर्षअघि ऊनी म्यामथहरू मुख्य भूमि साइबेरिया र उत्तर अमेरिकाबाट लोप भए।
- एउटा समूह भने त्यो अन्त्यबाट बच्यो। त्यो साइबेरियाको उत्तरमा आर्कटिक महासागरमा रहेको र्याङ्गेल टापुमा बस्थ्यो। यो टापु करिब डेलावेयर राज्य जत्रो छ। करिब १२,००० वर्षअघि बढ्दो समुद्रले यसलाई मुख्य…
महान पिरामिड बनिसक्दा ऊनी म्यामथहरू अझै आर्कटिकमा हिँडिरहेका थिए। अन्तिम म्यामथहरू करिब १७०० ईसापूर्वमा मरे, जुन पिरामिड करिब २५६० ईसापूर्वमा बनिसकेको हजार वर्षभन्दा बढी पछिको कुरा हो।
समुद्रले काटेको टापु
मुख्य भूमिमा भने कथा धेरै अघि नै सकिएको थियो। अन्तिम हिमयुगको अन्त्यतिर जलवायु न्यानो हुँदै जाँदा करिब १०,००० देखि १२,००० वर्षअघि ऊनी म्यामथहरू मुख्य भूमि साइबेरिया र उत्तर अमेरिकाबाट लोप भए।
एउटा समूह भने त्यो अन्त्यबाट बच्यो। त्यो साइबेरियाको उत्तरमा आर्कटिक महासागरमा रहेको र्याङ्गेल टापुमा बस्थ्यो। यो टापु करिब डेलावेयर राज्य जत्रो छ। करिब १२,००० वर्षअघि बढ्दो समुद्रले यसलाई मुख्य भूमिबाट काट्यो, र पानीले एउटा बाधा बनायो जसले म्यामथहरूलाई सुरक्षित र एक्लै राख्यो।
र्याङ्गेल टापुमा भेटिएका हड्डी र दाँतको रेडियोकार्बन परीक्षणले त्यहाँ करिब १७०० ईसापूर्वसम्म, अर्थात् करिब ४,००० वर्षअघिसम्म, म्यामथहरू जीवित रहेको देखाउँछ। EarthSky ले पनि यस्तै मिति दिएको छ, करिब १६५० ईसापूर्वसम्म बाँचेको भनेर। जुनसुकै मिति लिए पनि यी जनावरहरू पिरामिड बनाउनेहरूभन्दा शताब्दियौँ पछिसम्म बाँचे।
अर्को टापु, अर्को अन्त्य
र्याङ्गेल टापु एक मात्र शरणस्थान थिएन। अलास्काको सेन्ट पल टापुमा दोस्रो समूह करिब ५,६०० वर्षअघिसम्म बाँच्यो।
त्यो समूहले आफ्नो अन्त्यबारे स्पष्ट सङ्केत छोड्यो। Proceedings of the National Academy of Sciences मा प्रकाशित एक अध्ययनले ताजा पानी घट्दै जानुले सेन्ट पलका म्यामथहरूलाई मारेको हुन सक्ने पत्ता लगायो। टापु खुम्चिँदै जाँदा र त्यहाँका तालहरू सुक्दै वा नुनिलो बन्दै जाँदा जनावरहरूसँग पिउने पानीको कमी भयो।
आठ संस्थापक र पुनरुत्थान
वर्षौँसम्म वैज्ञानिकहरूले नजिकको नाताभित्रको प्रजननले र्याङ्गेलको बथानलाई सकायो भन्ने ठाने। टापुको सानो समूहमा समयसँगै हानिकारक आनुवंशिक परिवर्तनहरू थुप्रिनुपर्ने थियो। तर डीएनएले अर्कै कथा भन्छ।
सन् २०२४ मा Cell पत्रिकामा प्रकाशित र स्टकहोम विश्वविद्यालयका Love Dalen को नेतृत्वमा गरिएको अध्ययनले र्याङ्गेलका २१ म्यामथहरूको जीनोम पढ्यो। टोलीले समूह करिब ८ प्रजनन गर्ने जनावरबाट बढेर २० पुस्ताभित्र २०० देखि ३०० जनावर पुगेको पत्ता लगायो। नजिकको प्रजननबाट आएका हानिकारक परिवर्तनहरू बिस्तारै हट्दै गए, र अनुसन्धानकर्ताहरूले नजिकको प्रजनन एक्लैले तिनीहरूलाई नमारेको निष्कर्ष निकाले।
स्पष्ट दोषी बिनाको मृत्यु
मानिसले पनि मारेका होइनन्। म्यामथहरू लोप भएको करिब ४०० वर्षपछि मात्र मानिस र्याङ्गेल टापुमा पुगे, त्यसैले अन्त्यमा त्यहाँ कुनै सिकारी थिएनन्।
यसले एउटा रहस्य छोड्छ। अन्तिम कारण थाहा छैन। अनुसन्धानकर्ताहरू भन्छन्, रोगको प्रकोप वा ठूलो आँधी जस्तो कुनै आकस्मिक घटनाले हजारौँ वर्ष बाँचेको बथानलाई सिध्याएको हुन सक्छ। र्याङ्गेल टापुका म्यामथहरू बिस्तारै हराएका होइनन्। तिनीहरू टिके, फेरि बढे, र त्यसपछि अचानक हराए, त्यो पनि पिरामिड, खेत र सहरहरू भइसकेको संसारमा।
स्रोतहरू
Smithsonian Magazine ले र्याङ्गेल टापुका म्यामथ जीनोमबारे सन् २०२४ को Cell अध्ययन र नजिकको प्रजननले लोप नगराएको निष्कर्षबारे रिपोर्ट गरेको थियो। EarthSky ले र्याङ्गेलमा बाँचेको मिति र त्यही जीनोम अध्ययनबारे रिपोर्ट गरेको थियो। Southern Methodist University ले सेन्ट पल टापुका म्यामथहरू र ताजा पानीको निष्कर्षबारे Smithsonian को अनुसन्धान रिपोर्ट गरेको थियो।