यो अन्टार्कटिक उपत्यकामा करिब बीस लाख वर्षदेखि वर्षा भएको छैन

अन्टार्कटिकाको म्याकमर्डो ड्राई भ्यालीका केही भागमा करिब बीस लाख वर्षदेखि वर्षा भएको छैन। त्यहाँको जमिन नाङ्गो चट्टान र गिट्टी हो, हिउँको तह छैन, पृथ्वीको सबैभन्दा चिसो महादेशको बीचमा।

चिसोले बनेको मरुभूमि

यी उपत्यका भिक्टोरिया ल्यान्डमा छन् र करिब ४,८०० वर्ग किलोमिटर फैलिएका छन्। यो अन्टार्कटिकाको सबैभन्दा ठूलो बरफमुक्त क्षेत्र हो। मरुभूमि कति पानी पर्छ भन्नेले परिभाषित हुन्छ, गर्मीले होइन। त्यो हिसाबले यो ध्रुवीय मरुभूमिले पृथ्वीका सबै तातो मरुभूमिलाई उछिन्छ।

तीन कुराले उपत्यकालाई सुख्खा राख्छ। अग्ला पहाडले समुद्रबाट आउने ओसिलो हावा रोक्छ। हावा यति चिसो छ कि त्यसमा पानीको बाफ धेरै कम हुन्छ। त्यसपछि क्याटाबेटिक हावा आउँछ। चिसो बाक्लो हावा अन्टार्कटिक पठारबाट तल झर्छ र प्रतिघण्टा करिब ३२० किलोमिटर पुग्न सक्छ। तल झर्दा त्यो न्यानो हुन्छ र जमिनको ओस सोस्छ। परेको हिउँ पग्लिँदैन। त्यो सिधै बरफबाट बाफ बन्छ, जसलाई सब्लिमेसन भनिन्छ, र हराउँछ।

कहिल्यै नखुल्ने तालहरू

उपत्यका पूरै खाली छैन। छेउमा हिमनदी छन् र गर्मीमा थोरै पग्लिएको पानी बग्छ। तालहरू वर्षभरि बाक्लो बरफले ढाकिएका हुन्छन्। त्यो बरफमुनि अँध्यारो नुनिलो पानीमा सूक्ष्म जीव बस्छन्। अरू जीव चट्टानभित्र बस्छन्।

धेरै पहिले भित्र पसेका सिलहरू त्यहीं मरे र कुहिनुको सट्टा सुके। तिनका ममी बनेका शरीर, केही सयौं वर्ष पुराना, अझै गिट्टीमा छन्।

वैज्ञानिकले यसलाई मंगलजस्तै किन मान्छन्

अनुसन्धानकर्ताहरू ड्राई भ्यालीलाई पृथ्वीमा मंगलको अवस्थासँग सबैभन्दा नजिकको ठाउँ भन्छन्। माटो सुख्खा, चिसो र पोषक तत्वमा गरिब छ, र जीवन सम्भवको किनारमा अडिएको छ। टोलीहरूले मंगल मिसनका लागि बनेका उपकरण यहाँ परीक्षण गर्छन्।

त्यही हो असली आश्चर्य। धेरैजसो महासागरले ढाकिएको ग्रहको सबैभन्दा सुख्खा ठाउँ सहारा वा चिलीमा छैन। त्यो संसारको फेदमा छ, बरफले घेरिएको, करिब बीस लाख वर्षदेखि हावाले सुख्खा राखिएको।