जलहात्तीले रगत पसिना बगाउँदैन। त्यसले आफ्नो सनस्क्रिन आफैं बनाउँछ।

जलहात्तीले रगत पसिना बगाउँदैन। जलहात्तीको छालामाथि बग्ने रातो तरल उसको आफ्नै छालाको स्राव हो, र त्यसले एकै पटक सनस्क्रिन र एन्टिबायोटिकको काम गर्छ। सन् २००४ मा नेचर पत्रिकामा आएको एक अध्ययनले त्यो तरललाई छुट्यायो र त्यसभित्रका दुई वर्णकको नाम दियो।

पहिले सफा, मिनेटमै रातो

स्राव छालाबाट रङहीन निस्कन्छ। केही मिनेटमै त्यो रातो हुन्छ, र त्यसपछि खैरो, जब त्यसका वर्णक जोडिन्छन् र बदलिन्छन्। नेचर टोलीले जलहात्तीको अनुहार र पिठ्युँलाई जालीले पुछेर तरल जम्मा गरे, त्यसपछि वर्णक छुट्याए। रातोलाई तिनले हिप्पोसुडोरिक एसिड नाम दिए। सुन्तला रङको नोरहिप्पोसुडोरिक एसिड हो। दुवै अम्लीय छन्, र दुवै एक्लै अस्थिर छन्, त्यसैले तरलले छाला छाडेपछि पनि रङ बदलिरहन्छ। तरल रगत होइन, र यो मानवीय अर्थमा पसिना पनि होइन। जलहात्तीमा साँचो पसिना ग्रन्थि हुँदैनन्। स्राव छालामुनिका ग्रन्थिबाट आउँछ र म्युकसले भरिएको बाक्लो तहमा फैलिन्छ जुन लामो समय पानीमा बस्दा पनि जनावरमा रहिरहन्छ।

जनावरले आफैं बनाउने सनस्क्रिन

जलहात्तीको छाला धेरैजसो नाङ्गो हुन्छ, र जनावरले दिनको उज्यालो भाग छिपछिपे पानीमा वा कडा अफ्रिकी घाममा खुला किनारमा बिताउँछ। दुई वर्णकले छाला पोल्ने दायराको पराबैंगनी प्रकाश सोस्छन्, त्यसैले त्यो तहले जनावरले आफ्नै शरीरबाट नवीकरण गर्ने पर्दाजस्तै काम गर्छ। त्यही सन् २००४ को अध्ययनबारे रिपोर्ट गर्दै नेसनल जियोग्राफिकले कामको बाँडफाँट संक्षेपमा भन्छ: रातो वर्णकले एन्टिबायोटिक बोक्छ, र वर्णकहरूले पराबैंगनी किरण सोस्छन्, त्यसैले तिनले सँगै जनावरलाई एकै पटक जीवाणु सङ्क्रमण र घामको क्षतिबाट जोगाउँछन्। नेचर कामका प्रयोगशाला परीक्षणले रातो वर्णकले रोग लगाउने जीवाणुको वृद्धि ढिलो गरेको पाए, यो गुण त्यो जनावरका लागि उपयोगी छ जसको छालाले पूरै बथानसँग बाँडिएको हिलो पानीमा काट्ने र खोस्रने काम भोग्छ।

रगतको कथा किन यति लामो टिक्यो

पुरानो कथा दृश्यबाटै आयो। गर्मीमा उभिएको ठूलो खैरो जनावर, अनुहारबाट रातो धारा बगिरहेको, घाइते देखिन्छ, र पुराना युरोपेली विवरणले तरललाई रगत ठाने। रगत पसिना नाम त्यसैले टिक्यो किनभने त्यो जीवन्त छ, कहिल्यै जाँचिएको भएर होइन। जब रसायनशास्त्रीले जलहात्तीको अनुहार जालीले पुछे र नमुना जाँचे, पुरानो कथाको हरेक भाग असफल भयो। कुनै रक्त कोषले रङ दिँदैन। रङ रसायन हो, नाम भएका दुई वर्णकले नाम भएका दुई काम गरिरहेका छन्।

जनावरका लागि यसको अर्थ

जलहात्तीले सानो जनावरले जस्तो छाया खोज्न सक्दैन, र छाला सुकेर नफुटोस् भनेर पानीबाहिर लामो समय बस्न पनि सक्दैन। स्रावले त्यो खाडल पुर्छ। त्यसले सतहलाई ओसिलो राख्छ, जनावर छिपछिपे पानीमा आराम गर्दा घाम छेक्छ, र छालाको रेखामा जीवाणुसँग लड्छ। यो पशु जीवविज्ञानका सबैभन्दा स्पष्ट मामलामध्ये एक हो, जहाँ एउटै तरलले औषधिको दराजको काम गर्छ, ठाउँमै बनेको, हरेक दिन नवीकरण हुने, र शताब्दीऔंसम्म रगत ठानिएको।

स्रोत

नेचर र नेसनल जियोग्राफिक, तल लिंक गरिएको।