ISRO ले GSLV-F18 बाट NVS-03 नेभिगेसन उपग्रह स्थानान्तरण कक्षमा प्रक्षेपण गर्‍यो

ISRO ले शुक्रबार, अक्टोबर ३०, २०२६ मा १८:२१ UTC मा श्रीहरिकोटास्थित सतीश धवन अन्तरिक्ष केन्द्रको दोस्रो प्रक्षेपण प्याडबाट आफ्नो GSLV-F18 रकेटमा NVS-03 नेभिगेसन उपग्रह प्रक्षेपण गर्‍यो, र उपग्रह भू-समकालिक स्थानान्तरण कक्षमा राखियो। भारतमा प्रक्षेपण समय राति ११:५१ बजे IST थियो। The Times of India ले प्रक्षेपण सफल भएको, उपग्रह कक्षमा राखिएको र NavIC लाई बल पुगेको जनायो, र Dharmakshethra र The CSR Journal गरी अन्य दुई सञ्चारमाध्यमले पनि GSLV-F18 ले NVS-03 लाई तोकिएको स्थानान्तरण कक्षमा राखेको जनाए।

यो उडान भू-समकालिक उपग्रह प्रक्षेपण यानको २०औं उडान थियो। NewsPlainly ले उद्धृत गरेको ISRO मिसन पुस्तिका अनुसार रकेट करिब ५० मिटर अग्लो छ र यसको प्रक्षेपण तौल करिब ४२० टन छ। प्रक्षेपणदेखि स्थानान्तरण कक्षसम्मको उडान करिब २० मिनेट लाग्छ। योजनाबद्ध स्थानान्तरण कक्ष सबैभन्दा तल्लो बिन्दुमा १७० किमी र सबैभन्दा माथिल्लो बिन्दुमा ३७,०२३ किमी छ, र यो भूमध्यरेखासँग २०.७५ डिग्री झुकेको छ।

NVS-03 ले के बोकेको छ

The CSR Journal का अनुसार NVS-03 दोस्रो पुस्ताको NavIC शृङ्खलाको तेस्रो उपग्रह हो र भारतीय क्षेत्रीय नेभिगेसन उपग्रह प्रणालीमा बाह्रौं थप हो। NavIC भारतको आफ्नै क्षेत्रीय नेभिगेसन प्रणाली हो, जसले भारत र त्यस वरिपरि करिब १,५०० किमी फैलिएको क्षेत्रमा स्थिति, नेभिगेसन र समय सेवा दिन्छ।

मिसन विवरणमा ISRO ले उपग्रहमा खरिद गरिएका परमाणु घडीहरूसँगै स्वदेशी परमाणु घडी रहेको बतायो। ISRO ले यसमा हालका L5 र S सङ्केतका अतिरिक्त L1 सङ्केत पनि रहेको, र यसको कभरेज भारतीय भूभाग र भारतीय भूराजनीतिक सीमावारिपरि १,५०० किमी फैलिएको क्षेत्रमा रहेको पनि बतायो।

NavIC लाई यो उपग्रह किन चाहिन्छ

यो प्रक्षेपणअघि, ISRO को आफ्नै प्रक्षेपण गरिएका उपग्रहहरूको सूचीले अहिलेसम्म पठाइएका ११ NavIC उपग्रहमध्ये केवल ३ वटा मात्र स्थिति, नेभिगेसन र समयका लागि सञ्चालनमा रहेको देखाएको थियो, NewsPlainly ले त्यही सूची र NDTV लाई उद्धृत गर्दै जनायो। NVS-03 त्यही सेवा बलियो बनाउनका लागि हो।

यो मिसनले पछ्याएको असफलता

शृङ्खलाको अघिल्लो उपग्रह NVS-02 जनवरी २०२५ मा GSLV-F15 बाट प्रक्षेपण गरिएको थियो र स्थानान्तरण कक्षमा पुगेको थियो। कक्ष उठाउने काम असफल भएपछि यो कहिल्यै आफ्नो कार्य कक्षमा पुगेन। India Today ले असफलताको कारण अक्सिडाइजर प्रवाह नियन्त्रण गर्ने पाइरोटेक्निक भल्भसम्म विद्युतीय सङ्केत कहिल्यै नपुग्नु भएको जनायो, त्यसैले कक्ष उठाउन आवश्यक इन्जिनको काम योजनाअनुसार हुन सकेन। यही इतिहासका कारण स्थानान्तरण कक्षमा सफा रूपमा राखिनु वास्तविक सफलता भए पनि त्यो सम्पूर्ण मिसन होइन।

अब के हुन्छ

उपग्रहलाई स्थानान्तरण कक्षमा राख्नु मिसनको अन्त्य होइन। Dharmakshethra का अनुसार NVS-03 ले तोकिएको सञ्चालन कक्षमा पुग्न आफ्नै प्रणोदन प्रयोग गरेर कक्ष उठाउने अभ्यासहरू अझै पूरा गर्नुपर्छ। त्यो कक्षमा पुगेपछि, जाँच पूरा भएपछि र सेवामा स्वीकृत भएपछि मात्र यसले NavIC को भागका रूपमा नेभिगेसन सेवा दिन सक्छ। यहाँ उद्धृत रिपोर्टहरूमा ISRO ले त्यो चरणको मिति दिएको छैन।

अहिलेका लागि पुष्टि भएको नतिजा प्रक्षेपण नै हो। शुक्रबार राति ढिलो श्रीहरिकोटाबाट एउटा GSLV समयमै उड्यो, र यसको यात्री, भारतमा बनेको परमाणु घडी बोकेको नेभिगेसन उपग्रह, पठाइएको स्थानान्तरण कक्षमा छ।

स्रोतहरू

ISRO प्रक्षेपण भिडियो, Dharmakshethra रिपोर्ट, The CSR Journal रिपोर्ट, NewsPlainly मिसन विवरण, ISRO पुस्तिका र NDTV उद्धृत गर्दै, Starlust मार्फत ISRO वक्तव्य, Space.com सिन्डिकेसन