फिलिपिन्सले बल प्रयोगसम्बन्धी अभिव्यक्तिमा चीनका राजदूतलाई बोलायो

मनिला। फिलिपिन्सको विदेश मन्त्रालयले सोमबार चीनका राजदूत जिङ क्वानलाई बोलाएर चीनले बल प्रयोग गर्ने निर्णय गरे सजिलै जित्न सक्छ भनेर उनले दिएको अभिव्यक्तिप्रति मनिलाको गम्भीर चासो र कडा आपत्ति जनाएको रोयटर्सले जनाएको छ। त्यही बोलावटबारे रिपोर्ट गरेको एबीएस-सीबीएन न्युजले मन्त्रालयले ती अभिव्यक्तिलाई उत्तेजक र अस्वीकार्य भनेको जनाएको छ। रोयटर्सले मनिलास्थित चीनको दूतावाससँग प्रतिक्रिया मागेको जनाएको छ।

बोलावट एउटा औपचारिक कदम हो। यो गत साता मन्त्रालयले जारी गरेको सार्वजनिक विज्ञप्तिभन्दा अगाडिको कदम हो, र यसले मनिलाको आपत्ति सिधै राजदूतलाई व्यक्तिगत रूपमा पुर्याउँछ।

राजदूतले के भने

जिङले बिहीबार, अक्टोबर १५ मा, क्वेजोन सिटीमा भएको दोस्रो डिलिमान संवादको छेउमा पत्रकारहरूलाई ती अभिव्यक्ति दिएका थिए। उनी रक्षामन्त्री गिल्बर्टो टियोडोरो जुनियरलाई जवाफ दिइरहेका थिए, जसले एक दिनअघि चीनलाई क्षेत्रीय समस्या भनेका थिए। जिङले त्यो आरोप अस्वीकार गर्दै भने: "हामीले बल प्रयोग गर्न चाह्यौं भने सजिलै जित्न सक्छौं। तर होइन, हामी बल प्रयोग गर्ने छैनौं। तपाईंलाई थाहा छ, हामी शान्ति मन पराउँछौं।"

उनले फिलिपिन्सले चीनलाई छिमेकी पाएकोमा आफूलाई भाग्यमानी ठान्नुपर्ने पनि भने। फिलिपिन्स तटरक्षकका प्रवक्ता कमोडोर जे टारिएलाले अन्तर्वार्ताको भिडियो पोस्ट गरे र ती अभिव्यक्तिलाई विदेशी राजदूतको चेतावनी भनेर निन्दा गरे।

मनिलाको जवाफ

विदेश मन्त्रालयले बिहीबार राति जवाफ दियो। जिङको "शब्द छनोट खराब भएको र त्यसले बल प्रयोगको पातलो घुमाउरो धम्की दिएजस्तो देखिएको"मा खेद रहेको मन्त्रालयले भन्यो, र दुई देशबीचको जटिल सम्बन्धमा ती शब्दले मद्दत नगर्ने बतायो। मन्त्रालयले कूटनीतिमा संयम चाहिने भन्यो र मनिलाका कूटनीतिज्ञहरूलाई विश्वास नघट्ने गरी सार्वजनिक अभिव्यक्तिमा बढी ध्यान दिन आग्रह गर्यो।

राष्ट्रपति फर्डिनान्ड मार्कोस जुनियरले शुक्रबार त्यही लाइनलाई समर्थन गरे। उनले त्यो टिप्पणी धम्कीजस्तो सुनिएको, कूटनीतिक नभएको र राजदूतसँग सिधा छलफल हुनुपर्ने बताए। चीनको दूतावासले जिङलाई छनोट गरेर उद्धृत गरिएको र मनिलाले उनका शब्दलाई बढाएर बुझेको जवाफ दियो। सम्बन्ध अत्यन्त संवेदनशील चरणमा रहेको भन्दै दूतावासले मन्त्रालयलाई जिम्मेवार भएर काम गर्न आग्रह गर्यो।

चुनौतीले भरिएको सप्ताहन्त

यो विवाद सप्ताहन्तमा झन् फैलियो। बहुमत समूहका सिनेटरहरूले अभिव्यक्तिको निन्दा गर्ने प्रस्तावबारे छलफल गरे। सिनेटर जेभी एजेर्सिटोले जिङलाई असभ्य, शत्रुतापूर्ण र अकूटनीतिक भने र बेइजिङले उनलाई फेर्नुपर्ने बताए। अन्य सांसदहरूले राजदूतलाई अवांछित व्यक्ति घोषणा गर्ने कुरा उठाए।

दूतावासले शनिबार सामाजिक सञ्जालमा जवाफ दियो। अवांछित व्यक्तिको कुरा गर्ने सांसदहरूलाई दूतावासले "गरिहाल्न" भन्यो र थप्यो: "नत्र भने, धम्की दिन बन्द गर।" चीनको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता माओ निङले पछि त्यस्तै कुरा गर्दै बेइजिङ आफ्नो दूतावासविरुद्धका बारम्बारका धम्कीबाट वाक्क भएको बताए। आइतबार दूतावास नरम सुनियो र चीन सम्बन्ध सुधार गर्न र संवादमार्फत मतभेद व्यवस्थापन गर्न अझै तयार रहेको बतायो।

ठूलो विवाद

यो बहस समुद्रमा लामो समयदेखि चलिरहेको विवादमाथि उभिएको छ। चीनले दक्षिण चीन सागरको अधिकांश भाग दाबी गर्छ। फिलिपिन्सले आफ्नो विशेष आर्थिक क्षेत्रभित्रका पानीलाई पश्चिम फिलिपिन्स सागर भन्छ, र सन् २०१६ को मध्यस्थता निर्णयले त्यहाँ मनिलाको अधिकारलाई समर्थन गरेको थियो। बेइजिङले त्यो निर्णय मान्दैन। पछिल्ला वर्षहरूमा दुवै पक्षका तटरक्षक जहाजहरू विवादित चट्टानहरू वरिपरि पटकपटक आमनेसामने भएका छन्।

अमेरिका र चीनबीचको कूटनीतिका अनुभवी जिङ डिसेम्बर ६, २०२५ मा मनिला पुगे र डिसेम्बर ११, २०२५ मा मार्कोससमक्ष ओहदाको प्रमाणपत्र बुझाए। उनले पद सम्हालेदेखि दूतावासका सार्वजनिक अभिव्यक्ति झन् कडा भएका छन्, र फिलिपिनी अधिकारीहरूसँगका उनका आदानप्रदान घर्षणको नियमित स्रोत बनेका छन्।

पहिलो रिपोर्टहरूमा सोमबारको बोलावटबारे चीनको दूतावासको तत्काल सार्वजनिक प्रतिक्रिया आएको थिएन। रोयटर्सले जनाएको गम्भीर चासो र कडा आपत्तिभन्दा बाहेक बैठकमा जिङलाई के भनियो भन्ने कुरा कुनै पक्षले सार्वजनिक गरेको छैन।

स्रोतहरू

रोयटर्सले सोमबारको बोलावटबारे रिपोर्ट गर्यो। एबीएस-सीबीएन न्युज र डेली ट्रिब्युनले सोमबार मनिलामा भएको बोलावटबारे रिपोर्ट गरे। जीएमए न्युज र बिजनेस मिररले अक्टोबर १५ का अभिव्यक्ति र मन्त्रालयको पहिलो भर्त्सनाबारे रिपोर्ट गरे।