खुर्सानी किन पोल्छ, र दूधले सधैँ पानीलाई किन जित्छ

खुर्सानी साँच्चै तातो हुँदैन। तपाईंको मुखमा केही पनि जल्दै छैन। खुर्सानीले तपाईंका स्नायुमा भएको तापको अलार्मलाई झुक्याउँछ, र मस्तिष्कले त्यो अलार्म पत्याउँछ। यही एउटा छलले पसिना, आँसु, र किन एक गिलास पानीले सबै बिगार्छ तर दूधले शान्त पार्छ भन्ने बुझाउँछ।

आगोको बटन थिच्ने अणु

खुर्सानीको पिरो क्याप्साइसिनबाट आउँछ, जुन खुर्सानीभित्रका फिका धर्साहरूमा धेरैजसो भण्डार भएको चिल्लो यौगिक हो। क्याप्साइसिन मुखमा भएको TRPV1 नामक रिसेप्टरमा टाँसिन्छ। त्यो रिसेप्टरको सामान्य काम छ: करिब ४३ डिग्री सेल्सियस वा माथिको तापले दुख्ने अवस्था आएपछि यो सक्रिय हुन्छ।

क्याप्साइसिनले त्यही रिसेप्टरलाई मुखकै तापक्रममा खोलिदिन्छ। स्नायुले साँचो पोलाइमा पठाउने संकेत नै पठाउँछ, त्यसैले मस्तिष्कले नभएको ठाउँमा आगो देख्छ। तपाईंको शरीर नभएको आगोको जवाफ दिन्छ। रक्तनली फराकिलो हुन्छ, अनुहार रातो हुन्छ, आँखाबाट पानी आउँछ र पसिना बग्छ, चिसो हुने सामान्य प्रक्रिया।

पानीले आगो किन फैलाउँछ

क्याप्साइसिन पानीमा मिसिँदैन। Royal Society of Chemistry ले स्पष्ट भनेको छ: पानीले कुल्ला गरेमा क्याप्साइसिन पखालिँदैन, त्यो मुखभरि फैलिन्छ र नयाँ रिसेप्टरसम्म पुग्छ। एक घुट्को पछि पोलाइ पहिलेभन्दा ठूलो महसुस हुन सक्छ।

ग्यास भएका पेयले पनि राम्रो गर्दैनन्। सन् २०१९ को Penn State अध्ययनमा, जुन Physiology and Behavior मा प्रकाशित भयो, अनुसन्धानकर्ताहरूले मानिसलाई पिरो टमाटरको मिश्रण र त्यसपछि सातमध्ये एउटा पेय दिए। सोडा पानी, सोडा र अल्कोहलबिनाको बियर सबैले कमजोर प्रदर्शन गरे। इथानोलले झन् बिगार्छ, किनभने अल्कोहलले पोलाइको अनुभूति बढाउँछ।

दूधले किन काम गर्छ

दूधले समस्यामाथि दुई तरिकाले आक्रमण गर्छ। यसको बोसोले चिल्लो क्याप्साइसिनलाई घुल्ने ठाउँ दिन्छ। यसको मुख्य प्रोटिन, केसिन, डिटर्जेन्टजस्तै काम गर्छ: यसले क्याप्साइसिन अणुलाई घेर्छ र रिसेप्टरबाट अलग गर्छ, जसरी भाँडा धुने साबुनले कराहीबाट चिल्लो उठाउँछ।

Penn State को नतिजाले एउटा कुरामा मानिसलाई छक्क पार्‍यो। बोसो निकालेको दूधले पूरा बोसो भएको दूधजत्तिकै राम्रो काम गर्‍यो। बोसोले मुख्य काम गरेको भए पूरा दूधले स्पष्ट जित्नुपर्थ्यो। जितेन, जसले प्रोटिन नै मुख्य खेलाडी भएको देखाउँछ। Cleveland Clinic का चिकित्सकहरू पनि यही निष्कर्ष दिन्छन्: जुनसुकै जनावरको दूधले मद्दत गर्नुपर्छ, तर केसिन नभएका बदाम वा जौका पेयले त्यही काम गर्दैनन्।

दही र आइसक्रिमले पनि उही कारणले मद्दत गर्छन्, त्यसैले पिरो तरकारीसँग दही राखिन्छ। गुलियो पेयले पनि पोलाइ घटाउन सक्छ, तर अर्को बाटोबाट: गुलियोले संकेतलाई दबाउँछ, क्याप्साइसिन हटाउँदैन।

व्यावहारिक नियम

टोकाइ बिग्रियो भने दूध वा दही खोज्नुहोस् र निल्नुअघि केही सेकेन्ड मुखमा राख्नुहोस्। पानीको जग छोड्नुहोस्। र याद गर्नुहोस्, पोलाइ आफैँ झूटो अलार्म हो: खुर्सानीले तपाईंको मुखको तापक्रम एक डिग्री पनि बढाएको छैन। त्यसले अलार्मको बटन भेट्टायो र त्यसैमा अडेस लाग्यो।