बेलायतको मुद्रास्फीति ३.५ प्रतिशत पुग्यो, बजेटभन्दा एक हप्ता अघि ऋण पहिलो पटक ३ ट्रिलियन पाउन्ड नाघ्यो

बुधबार बिहान बेलायतले दुईवटा कठिन आँकडा पायो। सेप्टेम्बरमा मुद्रास्फीति अनुमानभन्दा छिटो बढ्यो र त्यही महिनामा सरकारले अनुमानभन्दा बढी ऋण लियो, जसले सार्वजनिक ऋण पहिलो पटक ३ ट्रिलियन पाउन्डभन्दा माथि पुर्‍यायो। दुवै आँकडा राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयका हुन् र दुवै अर्थमन्त्री जोन हिलीले २०२६ अक्टोबर २८ मा आफ्नो पहिलो बजेट पेश गर्नुभन्दा एक हप्ता अघि आएका हुन्।

मुद्रास्फीति उकालो लगाउने इन्धन

सेप्टेम्बर २०२६ सम्मका १२ महिनामा उपभोक्ता मूल्य मुद्रास्फीति ३.५ प्रतिशत पुग्यो, जुन अगस्ट २०२६ मा ३.१ प्रतिशत थियो। राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयले यो अक्टोबर २०२५ पछिकै उच्च दर भएको बतायो, त्यतिबेला मुद्रास्फीति ३.६ प्रतिशत थियो। रोयटर्सले गरेको अर्थशास्त्रीहरूको सर्वेक्षणले ३.४ प्रतिशत अपेक्षा गरेको थियो र बैंक अफ इङ्गल्यान्डले जुलाईको अनुमानमा ३.० प्रतिशत मात्र बढ्ने भनेको थियो। एकै महिनामा मूल्य ०.४ प्रतिशत बढ्यो।

धेरैजसो काम इन्धनले गर्‍यो। सेप्टेम्बरसम्मको एक वर्षमा मोटर इन्धनको मूल्य ३० प्रतिशत बढ्यो, अगस्टमा वार्षिक वृद्धि २३ प्रतिशत थियो। औसत पेट्रोल मूल्य एक महिनामा ८.२ पेन्स बढेर प्रतिलिटर १६९.५ पेन्स पुग्यो, जुन झन्डै चार वर्षयताकै उच्च हो, र डिजेल १०.७ पेन्स बढेर प्रतिलिटर १९२.५ पेन्स पुग्यो, जुन जुलाई २०२२ पछिकै उच्च हो। यातायातका मूल्य समग्रमा एक वर्षमा ६.६ प्रतिशत बढे, अघिल्लो दर ४.६ प्रतिशत थियो। तथ्याङ्क कार्यालयले इन्धन महँगीलाई इरान युद्ध र त्यसले विश्व ऊर्जा बजारमा ल्याएको अवरोधसँग जोड्यो।

राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयका प्रमुख अर्थशास्त्री ग्रान्ट फिट्जनरले सेप्टेम्बरमा मुद्रास्फीति उल्लेख्य रूपमा बढेर झन्डै एक वर्षयताकै उच्च वार्षिक दरमा पुगेको, इन्धनको मूल्य फेरि मुख्य कारण रहेको र डिजेल जुलाई २०२२ पछिकै महँगो भएको बताए। हवाई भाडा, कम्प्युटर खेल र प्रत्यक्ष कार्यक्रमले थोरै थप दबाब दिएको र होटलका मूल्य गत वर्षभन्दा कम बढेकाले केही राहत मिलेको उनले भने। भित्री दबाब पनि बढ्यो। खाना, ऊर्जा, मदिरा र सुर्ती हटाएर हेर्ने मूल मुद्रास्फीति २.६ प्रतिशतबाट २.८ प्रतिशत पुग्यो र सेवा क्षेत्रको मुद्रास्फीति ३.४ प्रतिशतबाट ३.७ प्रतिशत पुग्यो। कारखानाका लागत पनि बढे। उत्पादकका कच्चा पदार्थ मूल्य सेप्टेम्बरसम्मको वर्षमा ८.३ प्रतिशत बढे र कारखानाबाट निस्कने सामानका मूल्य ४.६ प्रतिशत बढे, जुन अप्रिल २०२३ पछिकै धेरै हो। सेप्टेम्बरको मुद्रास्फीति आँकडा बजेटभन्दा बाहिर पनि महत्त्वपूर्ण छ, किनकि त्यसैका आधारमा अर्को अप्रिलमा राज्य सुविधाको वृद्धि तय गरिन्छ।

ऋण फेरि अनुमानभन्दा बढी

सार्वजनिक वित्तले पनि उस्तै कथा भन्यो। सेप्टेम्बर २०२६ मा सरकारी ऋण २४.५ अर्ब पाउन्ड पुग्यो, जुन सेप्टेम्बर २०२५ भन्दा १.८ अर्ब पाउन्ड बढी हो र २०२० पछि सेप्टेम्बर महिनाको दोस्रो उच्च आँकडा हो। रोयटर्सको सर्वेक्षणले २३.८५ अर्ब पाउन्ड अपेक्षा गरेको थियो र बजेट उत्तरदायित्व कार्यालयले २२.६ अर्ब पाउन्ड अनुमान गरेको थियो। ऋणको ब्याज यो अन्तरको ठूलो हिस्सा थियो। केन्द्रीय सरकारले तिर्नुपर्ने ऋण ब्याज सेप्टेम्बरमा १०.९ अर्ब पाउन्ड पुग्यो, जुन एक वर्षअघिभन्दा १.६ अर्ब बढी, अनुमानभन्दा २.० अर्ब बढी र मासिक अभिलेख सन् १९९७ मा सुरु भएयताकै उच्च सेप्टेम्बर आँकडा हो। त्यसमध्ये ४.० अर्ब पाउन्ड मुद्रास्फीतिसँग जोडिएका सरकारी बन्डको पुँजी समायोजनबाट आयो, जुन खुद्रा मूल्य सूचकाङ्कसँग घटबढ हुन्छ।

आर्थिक वर्षका पहिला छ महिनामा कुल ऋण ९७.८ अर्ब पाउन्ड भयो। यो गत वर्षको सोही अवधिभन्दा ४.४ अर्ब पाउन्ड कम हो, तर इरान युद्धअघि बजेट उत्तरदायित्व कार्यालयले गरेको अनुमानभन्दा ६.० अर्ब पाउन्ड बढी हो। सेप्टेम्बरमा सामाजिक सुविधामा खुद खर्च १.६ अर्ब बढेर ३०.६ अर्ब पाउन्ड पुग्यो, कर आम्दानी बढ्दै गर्दा पनि। केन्द्रीय सरकारको चालु आम्दानी ९०.१ अर्ब पाउन्ड पुग्यो।

सार्वजनिक क्षेत्रको खुद ऋण सेप्टेम्बरको अन्त्यमा अस्थायी रूपमा ३,००५.० अर्ब पाउन्ड अनुमान गरियो, जुन एक वर्षमा ९१.७ अर्ब पाउन्ड बढी हो र पहिलो पटक ३ ट्रिलियन पाउन्ड नाघेको हो। अर्थतन्त्रको हिस्साका रूपमा ऋण कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको ९४.० प्रतिशत भयो, जुन एक वर्षअघिभन्दा ०.७ प्रतिशत बिन्दु कम हो, तर तथ्याङ्क कार्यालयका अनुसार सन् १९६० को दशकको सुरुमा देखिएको स्तरमै छ।

अर्थमन्त्रीका लागि साँघुरो हप्ता

यी आँकडाले अर्को हप्ता हिलीलाई थोरै मात्र ठाउँ दिन्छन्। रोयटर्सले उद्धृत गरेका विश्लेषकहरूका अनुसार उनले आफ्ना वित्तीय नियमभित्र रहन २०२६ अक्टोबर २८ मा अन्य उपायसँगै बैंकहरूमाथि कर बढाउने अपेक्षा गरिएको छ, र खाडीमा द्वन्द्व सुरु भएयता विश्वभर सरकारी ऋणको लागत बढेकाले उनको गल्ती गर्ने ठाउँ साँघुरिएको छ। मुद्रास्फीति बढ्दा नोभेम्बरमा बैंक अफ इङ्गल्यान्डले ब्याजदर बढाउने तर्क पनि बलियो हुन्छ, त्यही बेला इन्धनको मूल्यले थिचिएका घरपरिवारले बजेटबाट मद्दत खोज्नेछन्। रेजोलुसन फाउन्डेसनका ग्रेग थ्वेट्सले यसलाई अर्थमन्त्रीका लागि दोहोरो समस्या भने: परिवारमाथिको जीवनयापन दबाब घटाउने र सरकारी ऋणलाई पनि नियन्त्रणमा राख्ने। बजेट २०२६ अक्टोबर २८ मा आउँदैछ।

स्रोतहरू

Reuters: UK borrows more than expected again, debt hits 3 trillion pounds Reuters via WNCY: UK inflation jumps to highest in nearly a year at 3.5 percent Office for National Statistics: Public sector finances, September 2026 Office for National Statistics: Consumer price inflation, UK