सर्वोच्च अदालतले DOGE कागजात मुद्दा सुनुवाइ गर्ने, यो दोस्रो पटक हो

वासिङ्टन: राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालका पहिला महिनाहरूमा संघीय निकायहरू बदल्ने खर्च कटौती अभियान Department of Government Efficiency का कागजात दिन नपर्ने प्रशासनको माग सर्वोच्च अदालतले मंगलबार, अक्टोबर १३ मा सुनुवाइ गर्न स्वीकार गर्‍यो। अदालत यसै मुद्दामा दोस्रो पटक प्रवेश गरेको हो।

मुद्दा Citizens for Responsibility and Ethics in Washington, अर्थात् CREW नामक निगरानी समूहबाट आएको हो। यसले सन् २०२५ को सुरुमा DOGE का कागजात मागेको थियो। समूहले DOGE कसरी बन्यो र कसरी चल्यो भन्ने जान्न चाहन्छ, त्यसको संगठन तालिका र आर्थिक विवरणसहित। समूहको भनाइ छ, DOGE ले बजेट र कर्मचारीमाथि वास्तविक अधिकारसहित संघीय निकायझैं काम गर्‍यो, र निकायहरूले सूचना स्वतन्त्रता ऐन, अर्थात् FOIA अन्तर्गतका मागहरूको जवाफ दिनुपर्छ। प्रशासनको भनाइ ठीक उल्टो छ। त्यसका अनुसार DOGE राष्ट्रपतिको कार्यकारी कार्यालयभित्रको सल्लाहकार निकाय थियो, र सल्लाहकार निकायहरू FOIA बाहिर पर्छन्।

किन यो महत्त्वपूर्ण छ

यो फैसलाले ह्वाइट हाउसभित्र सल्लाह दिने र काम गर्ने बिचको सीमा तोक्नेछ। राष्ट्रपतिलाई सल्लाह दिने एकाइले निकायहरूलाई निर्देशन पनि दिन, कर्मचारी भर्ना र बर्खास्त गर्न र कार्यक्रम रद्द गर्न सक्छ भने, जनताले FOIA प्रयोग गरेर त्यसका कागजात हेर्न पाउँछन् कि पाउँदैनन् भन्ने अदालतले भन्नुपर्नेछ। जवाफ DOGE भन्दा धेरै परसम्म पुग्नेछ।

यो मुद्दाले ट्रम्पको प्रारम्भिक एजेन्डा कति अझै जाँच गर्न सकिन्छ भन्ने पनि परीक्षण गर्छ। सरकारी जवाफदेहिता कार्यालयले अगस्टको प्रतिवेदनमा DOGE ले दाबी गरेको बचत पुष्टि गर्न नसकेको र DOGE ले टिक्न नसक्ने बचतको श्रेय लिएको बताएको थियो, जसमा DOGE अस्तित्वमा आउनुअघि नै रद्द भएका भाडा सम्झौताहरू पनि थिए।

पृष्ठभूमि

ट्रम्पले सन् २०२५ को जनवरीमा कार्यकालको पहिलो दिन कार्यकारी आदेशबाट DOGE बनाए, १८ महिनाको एजेन्डासहित। प्रयास सुरुमा एलन मस्कले चलाए। यो छिटो अघि बढ्यो। टोलीहरू निकायहरूमा पसे, संघीय कर्मचारी घटे, केही निकाय व्यवहारमा भत्किए र खर्च राष्ट्रपतिको प्राथमिकतातिर मोडियो। जुलाई ४, २०२५ मा DOGE ले सामाजिक सञ्जालमा आफ्नो औपचारिक मिसन सकिएको घोषणा गर्‍यो।

कानुनी लडाइँ पनि छिटै अघि बढ्यो। अप्रिल २०२५ मा जिल्ला न्यायाधीश क्रिस्टोफर कुपरले CREW को पक्षमा फैसला गर्दै माग छिटो प्रक्रिया गर्न आदेश दिए। कोलम्बिया जिल्ला सर्किटको अपिल अदालतको प्यानलले त्यो आदेश रोक्न मानेन। प्रशासन सर्वोच्च अदालत गयो र जुन २०२५ मा अदालतको रूढिवादी बहुमतले कुपरको आदेशको केही भाग खारेज गर्‍यो, उनले धेरै फराकिलो फैसला गरेको भन्दै। त्यसपछि कुपरले संशोधित आदेश जारी गरे। प्रशासनले फेरि अपिल गर्‍यो। मंगलबार अदालतले प्रशासनको निवेदन स्वीकार गर्‍यो, जुन US DOGE Service v. US District Court for the District of Columbia, नम्बर २५-११०३ का रूपमा दर्ता छ, कारण नदिई र अहिले कुनै कागजात दिन आदेश नदिई।

CREW ले लडाइँ जारी राख्ने बताएको छ। त्यसका प्रमुख कानुनी सल्लाहकार निखेल ससले समूहले अमेरिकी जनताका लागि पारदर्शिता खोजिरहने बताए।

अब के हुन्छ

अदालतले जुनको अन्त्यसम्ममा बहस सुनेर फैसला गर्ने अपेक्षा छ। त्यतिन्जेल कागजात बन्द नै रहनेछन्। CREW ले जितेमा, ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालको पहिलो वर्षका DOGE कागजातहरू प्रक्रिया गरेर सार्वजनिक गर्नुपर्नेछ। प्रशासनले जितेमा, DOGE जस्ता ह्वाइट हाउस एकाइहरूले कागजात मागविरुद्ध बलियो ढाल पाउनेछन्।