सर्बियाको विद्यार्थी सूची को हो? प्रदर्शनका विजेता बुझाइयो

सर्बिया सोमबार बिहान यस्तो विजेतासहित ब्युँझियो जसको दलको मुख्यालय छैन, पोस्टरमा नेता छैन, र राज्य चलाउने संगठन छैन। प्रदर्शन शिविर र विश्वविद्यालय संकायहरूमा जन्मिएको विद्यार्थी सूचीले आइतबारको आकस्मिक संसदीय निर्वाचन जित्यो। सन् २०१४ देखि सत्तामा रहेका राष्ट्रपति अलेक्जान्डर भुचिचले स्पष्ट शब्दमा हार स्वीकारे: "हामीले यो निर्वाचन हारेका छौं भन्ने स्पष्ट छ, विद्यार्थी सूचीले जितेको छ, उनीहरूसँग १३५ देखि १४० सिट हुनेछन् र हामीसँग १०५, अरू कोही संसदमा छिरेको छैन।"

त्यसो भए उनीहरू को हुन्, र अब के गर्छन्? सर्बियाली मतदाता र युरोपेली संघले यस हप्ता सोधिरहेका दुई प्रश्न यही हुन्।

विद्यार्थी सूची कहाँबाट आयो

आन्दोलन एउटा दुर्घटनाबाट सुरु भयो। सन् २०२४ मा नोभी साद स्टेशनको छाना खस्यो र १६ जनाको मृत्यु भयो। त्यसपछिका प्रदर्शनको नेतृत्व विद्यार्थीले गरे। पहिलो माग जवाफदेहिता थियो: स्टेशनको काम कसले स्वीकृत गर्‍यो, र मृत्युको जवाफ कसले दिन्छ। झन्डै दुई वर्षमा प्रदर्शन फराकिलो भयो। भ्रष्टाचार, कब्जामा परेका संस्था र मिडियामाथिको दबाब लक्ष्य बने। माग एउटा स्टेशनबारेको जवाफबाट नयाँ निर्वाचनसम्म बढ्यो।

त्यही उत्पत्तिले सूचीको आकार बुझाउँछ। यो एक व्यक्तित्व वरिपरि बनेको दल होइन। यो क्याम्पसैपिच्छे र सहरैपिच्छे, सभा र प्रदर्शन सञ्जालमार्फत बढ्यो। यसको सार्वजनिक अनुहार सामूहिक रह्यो, जसले अभियानमा यसलाई जोगायो र अहिले शासनको काम जटिल बनाउँछ।

आँकडाले के भन्छ

नमूनाको ९६ प्रतिशतमा आधारित CeSID-Ipsos प्रक्षेपणले विद्यार्थी सूचीलाई ५२.९ प्रतिशत मत र करिब १४० सिट दियो। भुचिच वरिपरिको गठबन्धन संयुक्त सर्बियाले ३८.८ प्रतिशत र २५० सिटको संसदमा करिब १०३ सिट पायो। मतदान करिब ७० प्रतिशत रह्यो, जुन युगोस्लाभिया टुक्रिएयताकै उच्च भनिएको छ। बहुमतका लागि १२६ सिट चाहिन्छ। प्रक्षेपणअनुसार विद्यार्थी सूची एक्लैले त्यो रेखा पार गर्छ, त्यो पनि फुर्सदसहित।

पृष्ठभूमि

भुचिचले सन् २०१४ देखि सर्बियाली राजनीतिमा प्रभुत्व जमाएका छन्, पहिले प्रधानमन्त्री र पछि राष्ट्रपतिका रूपमा। उनको सर्बियन प्रगतिशील दलले सरकार, ठूलो मिडिया पहुँच र प्रदर्शनकारीले नोभी साद मामिलामा असफल भएको आरोप लगाएका राज्य संस्थाहरू नियन्त्रण गर्थ्यो। आइतबारको नतिजाले त्यो युग अन्त्य गर्छ। यसले नयाँ बहुमतलाई त्यसै मानिसहरूले बनाएको राज्य पनि छाड्छ जसविरुद्ध उनीहरूले अभियान चलाएका थिए।

युरोपले केही घण्टामै प्रतिक्रिया दियो। युरोपेली आयोगकी अध्यक्ष उर्सुला भोन डेर लायेनले विद्यार्थी सूचीलाई बधाई दिइन् र कानुनी शासन, प्रेस स्वतन्त्रता र भ्रष्टाचारविरुद्ध युरोपेली संघको सहयोग प्रस्ताव गरिन्। युरोप परिषदका अलेन बेर्सेले पनि त्यस्तै बधाई पठाए। ती तीन विषय संयोग होइनन्। ब्रसेल्सले नयाँ सरकारमा लगाउने परीक्षण नै ती हुन्।

अब के हुन्छ

पहिले सरकार गठन। सूचीले प्रधानमन्त्री, मन्त्रिपरिषद् र कार्यक्रममा सहमति गर्नुपर्छ, र अहिले आफ्नो नियन्त्रणमा रहेको संसदबाट पारित गराउनुपर्छ। हेर्नुपर्ने प्रारम्भिक निर्णय न्याय र गृह मन्त्रालय हुन्, किनभने आन्दोलनको संस्थापक वाचा नोभी सादको जवाफदेहिता थियो। वास्तविक नामसम्म पुग्ने अनुसन्धानले परिवर्तन संरचनात्मक हो भन्ने प्रमाणित गर्छ। ढिलो वा मौन अनुसन्धानले उल्टो प्रश्न उठाउँछ।

त्यसपछि पैसा र मिडिया। नयाँ सरकारले १२ वर्षको एकदलीय शासनले आकार दिएका बजेट, सरकारी कम्पनी र सार्वजनिक प्रसारकहरू पाउँछ। सम्पादक र बोर्ड बदल्न छिटो हुन्छ। संस्थाहरूको व्यवहार बदल्न लामो समय लाग्छ, र प्रदर्शन आन्दोलनहरूले प्रारम्भिक समर्थन गुमाउने ठाउँ प्रायः त्यही हो।

युरोपेली बाटो तेस्रो परीक्षण हो। सर्बियाको प्रवेश वार्ता कानुनी शासन र प्रेस स्वतन्त्रताकै कारण वर्षौंदेखि अड्किएको छ, भोन डेर लायेनले सन्देशमा नाम लिएको क्षेत्र पनि त्यही हो। ती फाइलमा अघि बढ्ने सरकारले वास्तविक प्रगति खोल्न सक्छ। अड्किनेले प्रस्ताव चिसिँदै गएको देख्नेछ।

यो किन महत्त्वपूर्ण छ

साधारण सर्बियालीका लागि परिवर्तन ठोस छ: अदालत, प्रहरी र सार्वजनिक मिडियाले नयाँ मानिसहरूप्रति जवाफ दिन थाल्न सक्छन्, र नोभी साद मुद्दा आइतबारको अर्थ थियो कि थिएन भन्ने मापदण्ड बन्छ। आन्दोलन कुनै कुराविरुद्ध एकजुट भएर जित्यो। शासनले त्यसलाई ठोस कुराहरूका लागि एकजुट हुन माग गर्छ, घडीसहित, र पहिलो बिहानैदेखि चलाउनुपर्ने राज्यसहित।