शनि ग्रहका छल्लाहरू डायनासोरभन्दा कान्छा हुन सक्छन्

शनिले आफ्नो जीवनको धेरैजसो समय छल्ला बिना नै बिताएको हुन सक्छ। यो ग्रह करिब ४ अर्ब ५० करोड वर्ष पहिले बन्यो। यसको प्रसिद्ध घेरा भने, तथ्याङ्कको उत्तम अध्ययन अनुसार, डायनासोरभन्दा पनि कान्छो हुन सक्छ।

प्रमाण NASA को Cassini अन्तरिक्ष यानबाट आएको हो, जसले १३ वर्ष शनिको परिक्रमा गर्‍यो। सन् २०१७ मा इन्धन सकिन लाग्दा नियन्त्रकहरूले Cassini लाई ग्रह र छल्लाबीचको खाली ठाउँबाट २२ पटक उडाए। ती नजिकका उडानहरूले छल्लाहरूको आफ्नै गुरुत्वाकर्षण महसुस गर्न दिए, र त्यसले तिनको तौल खुलायो।

हल्का घेरा भनेको कान्छो घेरा हो

रोमको Sapienza विश्वविद्यालयका Luciano Iess को नेतृत्वमा गरिएको र सन् २०१९ जनवरीमा Science मा प्रकाशित अध्ययनले छल्लाहरू पुराना अनुमानभन्दा धेरै हल्का भएको पायो। छल्लाहरू चम्किला छन् र प्रायः पानीको बरफबाट बनेका छन्। अन्तरिक्षमा अँध्यारा धूलाका कणहरू निरन्तर जम्छन्। अर्बौं वर्ष पुराना छल्लाहरू धेरै अँध्यारा भइसक्ने थिए। छल्लाहरू अझै चम्किला भएकाले तिनले धेरै समयदेखि धूलो सङ्कलन गरिरहेका छैनन्।

तौल र चमक सँगै राख्दा टोलीले छल्लाहरूको उमेर १ करोडदेखि १० करोड वर्ष बीचमा राख्यो। NASA का शब्दमा, छल्लाहरू डायनासोरको युगमा बनेका हुन सक्छन्।

तिनीहरू कहाँबाट आए?

कान्छो उमेरले सम्भावना साँघुरो बनाउँछ। NASA का अनुसार एउटा धूमकेतु शनिको धेरै नजिक आएर त्यसको गुरुत्वाकर्षणले च्यातिएको हुन सक्छ, वा कुनै घटनाले बरफिला चन्द्रमाहरूको पुरानो पुस्ता टुक्राएको हुन सक्छ।

Cornell विश्वविद्यालयका खगोलशास्त्री तथा अध्ययनका सहलेखक Phil Nicholson ले Futurity लाई भने अनुसार टोलीले छल्लाहरू कान्छा भएको शङ्का पहिलेदेखि गरेको थियो, तर सबै विश्वस्त थिएनन्। Cassini छल्लाभित्रैबाट उडेर मापन गरेकाले नयाँ तथ्याङ्कले बहस टुङ्ग्यायो।

Cassini को अभियान सन् २०१७ सेप्टेम्बरमा सकियो। यानलाई शनिको वायुमण्डलमा पठाइयो ताकि त्यो कहिल्यै कुनै चन्द्रमामा ठोक्किएर त्यसलाई दूषित नगरोस्।

परिवर्तनको पाठ

सबैभन्दा ठूलो पाठ के हो भने सौर्यमण्डलका सबैभन्दा चिनिएका दृश्य पनि अस्थायी हुन सक्छन्। पाठ्यपुस्तकका तस्बिरमा शनिका छल्लाहरू अनन्त देखिन्छन्। तथ्याङ्क भन्छ, तिनीहरू भर्खरका हुन् र सधैं रहँदैनन् पनि।

स्रोतहरू

NASA ले Cassini को गुरुत्वाकर्षण नतिजा, १ करोडदेखि १० करोड वर्षको उमेर दायरा र शनिको ४ अर्ब ५० करोड वर्ष उमेर जनाएको हो। Futurity ले Cornell का अनुसन्धानकर्ताहरूको छल्ला तौल मापन र Science को अध्ययनबारे लेखेको हो।