भारतले कच्चा चिनीको शुल्करहित आयात म्याद डिसेम्बर ३१ सम्म बढायो

भारतले कच्चा चिनीको शुल्करहित आयातको समयसीमा डिसेम्बर ३१ सम्म बढाएको छ। यसले आयातकर्ताहरूलाई १० लाख मेट्रिक टनसम्मको यो वस्तु ल्याउन थप दुई महिना दिएको छ।

अघिल्लो समयसीमा अक्टोबर ३१ थियो। बिहीबार एउटा सरकारी सूचनाले यो परिवर्तन देखाएको Reuters ले जनायो। भारत संसारमा सबैभन्दा बढी चिनी खपत गर्ने देश हो। आयात कच्चा चिनीका लागि भन्सार दर कोटाअन्तर्गत हुन्छ, र विदेश व्यापार निर्देशनालयले आफ्नो सन् २०२६ अगस्ट २० को सूचनाका अन्य सबै सर्त यथावत रहने बताएको छ।

यो विस्तार चिनीको कठिन वर्षमा आएको छ। सेप्टेम्बर ३० मा सकिएको २०२५-२६ सिजनमा भारतले चिनी अभाव भोगेको थियो, र २०२६-२७ मा पनि त्यस्तै अवस्था आउने अपेक्षा छ, The Hindu BusinessLine ले जनाएको छ। सेप्टेम्बर ३० मा बाँकी स्टक थोरै थियो, ३२ देखि ३५ लाख टन।

१० लाख टनको कोटामध्ये करिब ८ लाख टनका लागि अनुमति जारी भइसकेका थिए। उद्योग स्रोतहरूले BusinessLine लाई बताएअनुसार अहिलेसम्म आयात भएको छैन, किनकि घरेलु चिनीको मूल्य घट्यो र नयाँ मूल्यमा आयातबाट फाइदा हुन छाड्यो। लामो समयसीमाले अनुमति भएकाहरूलाई डिसेम्बर अन्त्यसम्म आयात फाइदाजनक हुन्छ कि हुँदैन भनेर हेर्ने मौका दिन्छ।

उखुको रसबाट इथानोल यस आपूर्ति वर्षमा रोक

सोही हप्ताको दोस्रो कदममा खाद्य मन्त्रालयले चिनी मिल र डिस्टिलरीहरूलाई २०२६-२७ इथानोल आपूर्ति वर्षमा उखुको रस, सिरप र बी-हेभी गुडबाट इथानोल उत्पादन गर्न रोक लगायो। मन्त्रालयले राज्य सरकारहरूलाई सबै सम्बन्धित अधिकारीलाई निर्देशन दिन र पालना अनुगमन गर्न भन्यो, र राज्य अन्तःशुल्क विभागलाई उत्पादनमाथि नजर राख्न भनियो।

दुवै कदमको उद्देश्य एउटै हो। इन्धन ट्याङ्कीमा जाने चिनी पसलमा पुग्दैन, र सरकारले पहिले घरपरिवारका लागि आपूर्ति बचाउन खोजिरहेको छ। गत सिजन सरकारले १५ लाख टन निर्यातलाई अनुमति दिएको थियो र पछि अनुमति दिएपछि निर्यातमा पूर्ण रोक लगायो। आयात अनुमति, इथानोल रोक र निर्यात नियन्त्रण सरकारले अहिले सँगै प्रयोग गरिरहेका तीन उपाय हुन्।

महाराष्ट्रमा पेलाइ सुरु, उत्तर प्रदेश पछाडि

महाराष्ट्रमा चिनी उत्पादन सुरु भएको छ, जहाँ करिब ७० मिलले पेलाइ सुरु गरेका छन् र चालु सिजनमा करिब १.२५ लाख टन चिनी उत्पादन भएको छ। सरकारले मिलहरूलाई त्यो अक्टोबर र नोभेम्बरको उत्पादन मासिक बिक्री कोटामाथि थप रूपमा अनुमति नलिई ती दुई महिनामा जुनसुकै बेला बेच्न दिएको छ।

अर्को ठूलो उत्पादक राज्य उत्तर प्रदेश पछाडि छ। त्यहाँ पेलाइमा ढिलाइ छ किनकि मिलहरू उखुबाट चिनी निकाल्ने दर धेरै कम, क्षेत्रका केही भनाइमा ७ प्रतिशतभन्दा तल, हुने डरमा छन् र चाँडै सुरु गर्दा हुने आर्थिक नोक्सानी लिन चाहँदैनन्। सरकारले मिलहरूलाई सुरु गर्न दबाब दिइरहेको छ।

व्यापारीहरूले मिलहरूले यस महिना गत सिजनको नबिकेको स्टकबाट चिनी बेचिरहेको बताए। नोभेम्बरको बिक्री कोटाले अक्टोबरमा उत्पादन भएको मात्रा गन्नुपर्नेछ, सेप्टेम्बर अन्त्यमा बाँकी स्टक जति कम थियो त्यसै अवस्थामा।

यो किन महत्त्वपूर्ण छ र अब के हुन्छ

चिनी भारतमा घरको मुख्य वस्तु र राजनीतिक रूपमा हेरिने मूल्य हो। अभावले खानाको खर्च छिटो बढाउँछ, र अक्टोबरदेखि डिसेम्बरसम्मको अवधि चाडपर्वको माग र नयाँ पेलाइ सिजनको सुरुवात दुवैमा पर्छ। डिसेम्बरको मूल्यमा पनि आयात फाइदाजनक भएन भने कोटा विस्तारले जमिनमा थोरै परिवर्तन ल्याउनेछ, र आपूर्ति उत्तर प्रदेशका मिल कति छिटो सुरु हुन्छन् र उखुले कति दिन्छ भन्नेमा भर पर्नेछ। विश्व मूल्य घटे वा घरेलु मूल्य बढे, बढाइएका अनुमतिले व्यापारीहरूलाई नयाँ नीति लडाइँबिना चिनी ल्याउने तयार बाटो दिन्छन्।

स्रोतहरू

तल सूचीबद्ध Reuters र The Hindu BusinessLine।