सन् २०२० पछि पहिलो पटक २०२६ मा जीवाश्म इन्धन उत्सर्जन घट्ने प्रक्षेपण

सन् २०२० पछि पहिलो पटक सन् २०२६ मा विश्वव्यापी जीवाश्म इन्धन उत्सर्जन घट्ने प्रक्षेपण गरिएको छ। ग्लोबल कार्बन बजेट २०२६ ले यस वर्षका लागि जीवाश्म कार्बन डाइअक्साइड उत्सर्जन ३८.२ अर्ब मेट्रिक टन हुने अनुमान गरेको छ, जुन सन् २०२५ मा रेकर्ड गरिएको ३८.४ अर्ब टनभन्दा ०.४ प्रतिशत कम हो।

यो बजेट ग्लोबल कार्बन प्रोजेक्टको २१औं वार्षिक संस्करण हो। १४० भन्दा बढी वैज्ञानिकले यो तयार गरेका हुन् र यो नोभेम्बर १० मा अर्थ सिस्टम साइन्स डेटामा प्रिप्रिन्टका रूपमा प्रकाशित भएको हो। यी नतिजा टर्कीको अन्ताल्यामा भएको COP31 जलवायु वार्ताका क्रममा प्रस्तुत गरिए, जहाँ सरकारहरू उत्सर्जन कटौतीका अर्का चरणका प्रतिबद्धताबारे छलफल गरिरहेका छन्।

ऊर्जा सङ्कटले ल्याएको कमी

यो कमी सबै इन्धनमा समान रूपमा फैलिएको छैन। कार्बन ब्रिफको बजेट विश्लेषणअनुसार तेलबाट हुने उत्सर्जन १.९ प्रतिशत र प्राकृतिक ग्यासबाट हुने उत्सर्जन ०.३ प्रतिशत घट्ने प्रक्षेपण छ, तर कोइलाबाट हुने उत्सर्जन ०.६ प्रतिशत बढ्नेछ।

मुख्य कारण इरान द्वन्द्वपछि आएको ऊर्जा सङ्कट हो। होर्मुज जलसन्धि बन्द हुनु समेतका मध्यपूर्वबाट आपूर्ति प्रतिबन्धले तेलको प्रयोग घटायो, र वायु तथा सौर्य ऊर्जाको तीव्र वृद्धिले पनि कमीमा योगदान दियो। CICERO का वरिष्ठ अनुसन्धानकर्ता तथा प्रतिवेदनका सहलेखक रोबी एन्ड्रयुले गिज्मोडोलाई भने: "We see the main driver for the 2026 decline as the energy supply constraints brought about by the events in the Middle East."

कुल उत्सर्जन भने अझै रेकर्डमा

जीवाश्म इन्धनको उत्सर्जन घट्नुको अर्थ कुल उत्सर्जन घट्यो भन्ने होइन। भूमि उपयोग परिवर्तन समेत सबै स्रोतबाट हुने कार्बन डाइअक्साइड सन् २०२६ मा रेकर्ड ४३.३ अर्ब टन पुग्ने प्रक्षेपण छ, जुन सन् २०२५ को ४२.८ अर्ब टनभन्दा बढी हो।

CICERO का अनुसन्धान प्राध्यापक तथा प्रतिवेदनका सहलेखक ग्लेन पिटर्सले ले मोन्डद्वारा रिपोर्ट गरिएअनुसार नतिजालाई स्पष्ट शब्दमा राखे: "The picture from the Global Carbon Budget is a flatline, not a decline." पिटर्सले गहिरा संरचनात्मक परिवर्तनबिना वार्षिक कटौतीले स्थायी मोड स्थापित गर्न नसक्ने पनि भने।

सन् २०२६ को जीवाश्म प्रक्षेपण प्रारम्भिक हो। यसको दायरा १.५ प्रतिशत कमी देखि ०.६ प्रतिशत वृद्धि सम्म छ, त्यसैले सानो वृद्धि हुन सक्ने सम्भावना नकार्न सकिन्न। देश र क्षेत्रअनुसार जीवाश्म उत्सर्जन चीनमा ०.९ प्रतिशत, संयुक्त राज्य अमेरिकामा १.३ प्रतिशत र युरोपेली सङ्घमा १.५ प्रतिशत घट्ने, तर भारतमा ४.४ प्रतिशत बढ्ने प्रक्षेपण छ। कार्बन ब्रिफको विश्लेषणले बाँकी कार्बन बजेट १६५ अर्ब टन रहेको देखाएको छ।

स्रोतहरू

ग्लोबल कार्बन बजेट प्रक्षेपणबारे रोयटर्सको रिपोर्ट, कार्बन ब्रिफको बजेट विश्लेषण, प्रतिवेदन र यसका लेखकबारे गिज्मोडोको रिपोर्ट, प्रकाशनबारे ले मोन्डको रिपोर्ट, तथा scimex मार्फत आएको ग्लोबल कार्बन प्रोजेक्टको विज्ञप्ति, तल लिङ्क गरिएअनुसार।