युनाइटेड फार्म वर्कर्सकी सहसंस्थापक तथा श्रम नेता डोलोरेस हुएर्ताको ९६ वर्षमा निधन

सेजर शाभेजसँग मिलेर युनाइटेड फार्म वर्कर्सको सहस्थापना गरेकी र क्यालिफोर्नियामा खाना टिप्ने मानिसहरूका लागि छ दशकभन्दा बढी समय लडेकी डोलोरेस हुएर्ताको बुधबार बेकर्सफिल्ड, क्यालिफोर्नियास्थित आफ्नै घरमा निधन भएको छ। उनी ९६ वर्षकी थिइन्। उनको परिवारले डोलोरेस हुएर्ता फाउन्डेसनमार्फत जारी गरेको वक्तव्यमा मृत्युको घोषणा गरेको हो। "हाम्री प्रिय आमा डोलोरेस हुएर्ताको आज निधन भएको घोषणा गर्न पाउँदा हामी गहिरो दुःखमा छौं," परिवारले भनेको छ। परिवारका प्रवक्ताले मृत्युको कारण क्यान्सर भएको बताएको युएसए टुडेले जनाएको छ।

सान होआकिन उपत्यकाको कक्षाकोठाबाट

हुएर्ताको जन्म डोलोरेस क्लारा फर्नान्डेजका रूपमा १० अप्रिल १९३० मा डसन, न्यु मेक्सिकोमा भएको थियो। उनका बुबा खानी मजदुर र युनियन कार्यकर्ता थिए, जसले पछि राज्य व्यवस्थापिकामा सिट जिते। उनी ३ वर्षकी हुँदा उनका आमाबुबाको सम्बन्धविच्छेद भयो, र उनकी आमा अलिसियाले बच्चाहरूलाई स्टकटन, क्यालिफोर्निया लगिन्, जहाँ उनले रेस्टुरेन्ट र होटल चलाउँथिन्। हुएर्ता कृषि धनी सान होआकिन उपत्यकामा प्राथमिक विद्यालयकी शिक्षिका बनिन्, तर आफ्ना विद्यार्थीहरूको जीवन अवस्था देखेपछि कक्षाकोठा छोडिन्। "बच्चाहरू भोकै र जुत्ता नलगाई कक्षामा आएको म हेर्न सक्दिनथें," उनले आफ्नो जीवनबारेको सन् २०१७ को पीबीएस वृत्तचित्रमा भनेकी थिइन्। "मलाई लाग्यो, भोका बच्चाहरूलाई पढाउनुभन्दा खेत मजदुरहरूलाई संगठित गरेर म बढी गर्न सक्छु।"

युनियनको निर्माण

स्टकटनमा नागरिक अधिकार समूहसँगको उनको प्रारम्भिक कामले उनलाई शाभेजसम्म पुर्‍यायो। सन् १९६२ मा दुवैले नेसनल फार्म वर्कर्स एसोसिएसन सुरु गरे, जुन केही वर्षपछि युनाइटेड फार्म वर्कर्स बन्यो। हुएर्ताले युनियनकी मुख्य वार्ताकार, हडताल आयोजक र लबिस्टका रूपमा काम गरिन्। सन् १९६५ मा उनी फिलिपिनो अंगुर टिप्ने मजदुरहरूसँग धर्ना लाइनमा सामेल भइन्, जुन पाँच वर्षे डेलानो अंगुर हडताल बन्यो। युनियनले जितेका सम्झौताहरूले खेत मजदुरहरूलाई जागिरको सुरक्षा, स्वास्थ्य सेवा, अवकाश योजना, ग्यारेन्टी गरिएको आराम समय, खेतमा शौचालय, सफा पिउने पानी र विषादीबाट सुरक्षा दिलाएको रोयटर्सले जनाएको छ।

बहिष्कार, वार्ता र फैलिएको नारा

सन् १९७० को दशकको सुरुमा अंगुर र सलादको राष्ट्रव्यापी बहिष्कारको नेतृत्व गरेर हुएर्ताले त्यो दबाब सिर्जना गर्न मद्दत गरिन्, जसले क्यालिफोर्नियालाई सन् १९७५ मा कृषि श्रम सम्बन्ध ऐन पारित गर्न लगायो। यो खेत मजदुरहरूलाई सामूहिक सौदाबाजीको अधिकार दिने संयुक्त राज्य अमेरिकाको पहिलो राज्य कानुन थियो। उनले युनियनको नारा "सी, से पुएदे" बनाइन्, जसको अर्थ हुन्छ "हो, हामी सक्छौं"। बराक ओबामाले पछि सन् २००८ को राष्ट्रपति अभियानमा यो वाक्यांश प्रयोग गरे, र सन् २०१२ मा हुएर्तालाई प्रेसिडेन्सियल मेडल अफ फ्रिडम दिँदा उनले उनलाई दृढ नेताका रूपमा प्रशंसा गरे र आफूले उनको नारा चोरेको भनेर ठट्टा गरेको एसोसिएटेड प्रेसले जनाएको छ।

पक्राउ, चोट र फाउन्डेसन

युनियनका प्रदर्शनका लागि हुएर्ता २२ पटक जेल परेको एसोसिएटेड प्रेसले जनाएको छ। सन् १९८८ मा सान फ्रान्सिस्कोमा राष्ट्रपति उम्मेदवार जर्ज एच.डब्लु. बुसका नीतिहरूको विरोध गर्दा प्रहरीको लाठीले हानिएर उनको तीनवटा करङ भाँचिए र फियो चकनाचुर भयो। उनलाई एक दर्जनभन्दा बढी पटक रगत चढाउनुपर्‍यो र पछि उनले सहरसँग सम्झौता गरिन्। सन् १९६८ मा क्यालिफोर्निया प्राइमरी जितेपछि सिनेटर रोबर्ट केनेडीसँग उनी मञ्चमा थिइन्, उनलाई गोली हानिनुभन्दा केही क्षणअघि। सन् २००२ मा उनले बेकर्सफिल्डमा डोलोरेस हुएर्ता फाउन्डेसन स्थापना गरिन्, र ९० को दशकको उमेरसम्म पनि उनी व्यस्त रहिन्, विरोध प्रदर्शनमा हिँडिन् र जाति, गरिबी र महिला अधिकारबारे देशभर बोलिन्। फाउन्डेसनले जुन २०२६ मा लस एन्जलसमा उनको ९६ औं जन्मदिनको टिकट सकिएको उत्सव आयोजना गरेको युएसए टुडेले जनाएको छ।

६० वर्ष लुकाइएको रहस्य

यस वर्ष हुएर्ताले द न्युयोर्क टाइम्सलाई शाभेजले सन् १९६० को दशकमा आफूलाई यौन दुर्व्यवहार गरेको बताइन्। उनले भनिन्, शाभेजले सन् १९६० मा कामको यात्राका क्रममा उनलाई यौन सम्बन्धका लागि दबाब दिए र सन् १९६६ मा बहिष्कार चरममा हुँदा डेलानोको एक एकान्त अंगुर खेतमा उनलाई बलात्कार गरे। दुवै घटनाबाट गर्भ रहेको रोयटर्सले जनाएको छ। उनले भनिन्, युनियनमा कसैले आफूलाई विश्वास नगर्ने डरले र मजदुरहरूका लागि भएको प्रगति उल्टाउन नचाहेकाले उनले यो रहस्य ६० वर्ष लुकाइन्। सन् २०२५ को वृत्तचित्र सिड्स अफ चेन्जमा हुएर्ताले भनेकी थिइन्: "मेरो विरासत अन्यायविरुद्ध लड्न संगठित भएकी एक आयोजकको विरासत होस् भन्ने म आशा गर्छु।"

स्रोतहरू

एसोसिएटेड प्रेस, रोयटर्स, सीएनएन र युएसए टुडेको रिपोर्टिङ।