आइतबार भानुआतुको पोर्ट-ओल्री नजिक तीन भूकम्प

अमेरिकी भूवैज्ञानिक सर्वेक्षणका अनुसार आइतबार बिहान दक्षिण प्रशान्तमा भानुआतुको तट नजिक तीनवटा भूकम्प गए। तीनै भूकम्प एस्पिरितु सान्तो टापुको पोर्ट-ओल्रीबाट करिब २०० किलोमिटर उत्तर-पश्चिममा थिए। सबैभन्दा ठूलो ५.४ म्याग्निच्युडको थियो, ०६:२६ UTC मा, १० किलोमिटर गहिराइमा। त्यसपछि ०७:०० UTC मा ५.१ र ०७:३७ UTC मा ४.७ म्याग्निच्युडको भूकम्प त्यही समुद्री क्षेत्रमा गयो।

तीनमध्ये कुनैका लागि पनि सुनामी चेतावनी, निगरानी वा सल्लाह जारी भएन, र सबैभन्दा ठूलो भूकम्पका लागि सर्वेक्षणको स्वचालित PAGER मूल्याङ्कन हरियो थियो, जुन स्तरले मानवीय र भौतिक क्षतिको कम जोखिम जनाउँछ। ५.४ को भूकम्पपछि सुरुका घण्टामा महसुस भएको कुनै रिपोर्ट दर्ता भएको थिएन र बिहानको मध्यसम्म पोर्ट-ओल्री वा वरपरका टापुबाट क्षतिको कुनै खबर थिएन।

त्यही पानीमा एक हप्तादेखि धक्का

आइतबारको क्रम त्यही क्षेत्रमा आएका भूकम्पको शृङ्खलाको पछिल्लो कडी हो। शनिबार ढिलो २२:४२ GMT मा पोर्ट-ओल्रीबाट २०० किलोमिटर उत्तर-पश्चिममा ५.२ म्याग्निच्युडको भूकम्प गएको सिन्ह्वाले सर्वेक्षणको तथ्याङ्कका आधारमा जनाएको छ। अक्टोबर २४ मा भानुआतुको तट नजिक सोलाबाट नजिकै ७.२ म्याग्निच्युडको भूकम्प गएको थियो, जुन त्यस बेला नजिकका तटका लागि सुनामी चेतावनी जारी हुने गरी बलियो थियो। पोर्ट-ओल्री भानुआतुको सबैभन्दा ठूलो टापु एस्पिरितु सान्तोको उत्तर-पूर्वी तटमा छ।

भानुआतु प्रशान्त अग्नि घेरामा पर्छ, जहाँ अस्ट्रेलियाली प्लेट प्रशान्त प्लेटमुनि धसिन्छ। सर्वेक्षणको सूचीमा गत एक महिनामा आइतबारका केन्द्रहरूको २५० किलोमिटर वरपर ४ भन्दा माथि म्याग्निच्युडका दर्जनौँ भूकम्प छन्, जसमध्ये धेरैजसो साना र तटबाट टाढा थिए।

अब के हुन्छ

भूकम्पविद्ले यस्ता समूहलाई नमुना नथामिएसम्म परकम्पको क्रम वा झुण्डका रूपमा लिन्छन्। आइतबारका तीनै भूकम्पको व्यावहारिक जोखिम कम छ: ती तटबाट टाढा थिए, मध्यम थिए, र ऊर्जा नजिकको बस्तीबाट करिब २०० किलोमिटर टाढा खुला समुद्रमुनि निस्किएको थियो। यो रिपोर्ट तयार पार्दासम्म भानुआतुका अधिकारीले नियमित प्रक्रियाभन्दा बाहिर कुनै चेतावनी जारी गरेका थिएनन्। अब हेर्नुपर्ने कुरा यो क्रमले ६ भन्दा माथि म्याग्निच्युडको भूकम्प ल्याउँछ कि ल्याउँदैन भन्ने हो, जसले टापुहरूको तस्वीर बदल्नेछ।

दस किलोमिटर यो क्षेत्रका लागि कम गहिराइ हो, तर आइतबार दूरीले सुरक्षाको काम गर्यो। तटबाट करिब २०० किलोमिटर टाढा, कम गहिराइको भूकम्पले पनि जमिनमा पुग्नुअघि आफ्नो धेरैजसो शक्ति गुमाउँछ। यही दूरीका कारण सर्वेक्षणले महसुस भएको कुनै रिपोर्ट दर्ता गरेन, र बिहानका तीनै भूकम्प क्षतिको कथा नबनी निगरानीको कथामै सीमित रहे।