नेपाल र भूटानले COP31 मा हिमाली जलवायु एजेन्डा मागे

नेपाल र भूटानले संयुक्त राष्ट्र जलवायु सम्मेलनले हिमालयलाई आफ्नै विषयका रूपमा एजेन्डामा राखोस् भनी संयुक्त रूपमा माग गरेका छन्। दुवै देशले नोभेम्बर ९ देखि २० सम्म टर्कीको अन्ताल्यामा हुने COP31 का लागि "हिमाली क्षेत्रमा १.५ डिग्री तापक्रम वृद्धि" शीर्षकको छुट्टै एजेन्डा प्रस्ताव गरेका छन्, कृषि, वन तथा वातावरण मन्त्री गीता चौधरीको सचिवालयले शनिबार जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ। चौधरीले सम्मेलनको मस्यौदा नियमावलीको नियम १२ अन्तर्गत दुवै देशका तर्फबाट प्रस्ताव बुझाएकी हुन्।

प्रस्तावले तीन कुरा माग गर्छ: हिमाली क्षेत्रमा तापक्रम वृद्धि र लक्ष्य नाघे के हुन्छ भन्नेबारे वैज्ञानिक अध्ययन, हिमाल र जलवायु परिवर्तनबारे वार्षिक उच्चस्तरीय संवाद, र संयुक्त राष्ट्र जलवायु संरचनाभित्र हिमाली पारिस्थितिकीका लागि कार्ययोजना बनाउने प्रक्रिया थालनी। पहाडमा भइरहेको परिवर्तनले हिमाली पारिस्थितिकी र त्यसमाथि निर्भर समुदायलाई अपूरणीय क्षति पुर्याउन सक्ने विज्ञप्तिमा भनिएको छ।

प्रस्ताव पछाडिका क्षतिका आँकडा

संयुक्त प्रस्ताव यस वर्षको बाढी क्षतिमा टेकेको छ। हिमपहिरोले नदी थुनेपछि २०२६ अगस्ट २६ मा नेपालका भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा आएको बाढीले करिब २.७ अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको क्षति गर्यो, र पुनर्निर्माणमा करिब ४.७ अर्ब डलर लाग्ने नेपाली सरकारको मूल्याङ्कन छ। यसै हप्ता भूटान पनि प्रभावित भयो: बिहीबार राति सिन्ताफु हिमताल फुट्दा गासा तातोपानी क्षेत्रको पूर्वाधार बग्यो, शुक्रबारसम्म मानवीय क्षति भने छैन।

नेपालले घरभित्र पनि तयारी गरिरहेको छ। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले सत्ता र विपक्ष दुवैका प्रतिनिधि प्रतिनिधिमण्डलमा राखेर देशले एउटै राष्ट्रिय धारणा राखोस् भन्ने चाहेका छन्। परराष्ट्र मन्त्री शिशिर खनालले बिहीबार काठमाडौंमा भएको राष्ट्रिय जलवायु सम्मेलनमा देशका चार प्राथमिकता सुनाए: हिमाली संरक्षण, जलवायु क्षति र हानि, पहुँचयोग्य जलवायु वित्त र जलवायु न्याय। नेपालको अनुकूलन आवश्यकता मात्र २०२५ देखि २०३५ सम्म करिब १८ देखि २० अर्ब डलर रहने उनले बताए।

एजेन्डा निर्णय होइन, र नेपाल र भूटानले पहिले सम्मेलनबाट प्रस्ताव स्वीकृत गराउनुपर्छ। तर सम्मेलन सुरु हुनुअघि दुई हिमाली देशले संयुक्त रूपमा राखेको प्रस्तावले पहाडको मुद्दालाई अन्ताल्या वार्तामा औपचारिक स्थान दिन्छ।

स्रोत

अङ्ग्रेजी संस्करणमा लिङ्क गरिएका IANS, Radio Nepal र NTV World।