बिहीबार, नोभेम्बर 19, 2026 संस्करणहरू
ताजा समाचार
ट्रेन्डिङ
अर्बिट ज्ञान

चन्द्रमा खुम्चिँदै छ, र उसका चाउरीहरूले अझै चन्द्रकम्प गराइरहेका छन्

नासाले क्षति कैयौं करोड वर्षमा व्यासमा १५० फिट (५० मिटर) भन्दा बढी भनेको छ। अपोलोका सिस्मोमिटरले २८ छिपछिपे कम्पन रेकर्ड गरे, र स्मिथसोनियनको नेतृत्वमा भएको सन् २०१९ को अध्ययनले तीमध्ये आठलाई अझै सक्रिय युवा फल्टसँग जोड्यो।

यसमा पढ्नुहोस्ENESNEHIFR
चन्द्रमा खुम्चिँदै छ, र उसका चाउरीहरूले अझै चन्द्रकम्प गराइरहेका छन्

मुख्य बुँदाहरू

  • चन्द्रमा सानो हुँदै छ। त्यसको भित्री भाग चिसिँदै जाँदा पूरै पिण्ड खुम्चिन्छ, र नासाले क्षति पछिल्ला कैयौं करोड वर्षमा व्यासमा १५० फिट (५० मिटर) भन्दा बढी भनेको छ। खुम्चाइ ढिलो छ, तर सतहले प्रमाण…
  • ती भीरहरू मृत दृश्य होइनन्। Nature Geoscience मा सन् २०१९ को अध्ययनले यी फल्टहरूमध्ये केही आज पनि सक्रिय छन्, र तिनले अहिले पनि चन्द्रकम्प गराइरहेका हुन सक्छन् भन्ने पहिलो प्रमाण भेट्टायो।
  • चन्द्रमा करिब ४.५ अर्ब वर्षअघि तातो बनेको थियो र त्यसदेखि चिसिँदै आएको छ। चिसिने चट्टानले कम ठाउँ ओगट्छ, त्यसैले चिसिने संसार खुम्चिन्छ। नासाले सतहलाई सुकेर किसमिस बन्ने अङ्गुरसँग तुलना गर्छ, एउटा…

चन्द्रमा सानो हुँदै छ। त्यसको भित्री भाग चिसिँदै जाँदा पूरै पिण्ड खुम्चिन्छ, र नासाले क्षति पछिल्ला कैयौं करोड वर्षमा व्यासमा १५० फिट (५० मिटर) भन्दा बढी भनेको छ। खुम्चाइ ढिलो छ, तर सतहले प्रमाण राख्छः हजारौं साना भीरहरू जहाँ क्रस्ट भाँचियो र एउटा चट्टानको स्ल्याब अर्कोमाथि चढ्यो।

ती भीरहरू मृत दृश्य होइनन्। Nature Geoscience मा सन् २०१९ को अध्ययनले यी फल्टहरूमध्ये केही आज पनि सक्रिय छन्, र तिनले अहिले पनि चन्द्रकम्प गराइरहेका हुन सक्छन् भन्ने पहिलो प्रमाण भेट्टायो।

भंगुर छाला भएको किसमिस

चन्द्रमा करिब ४.५ अर्ब वर्षअघि तातो बनेको थियो र त्यसदेखि चिसिँदै आएको छ। चिसिने चट्टानले कम ठाउँ ओगट्छ, त्यसैले चिसिने संसार खुम्चिन्छ। नासाले सतहलाई सुकेर किसमिस बन्ने अङ्गुरसँग तुलना गर्छ, एउटा मुख्य भिन्नतासहितः अङ्गुरको छाला लचिलो हुन्छ र चाउरिन्छ, जबकि चन्द्रमाको क्रस्ट भंगुर छ र चर्किन्छ।

चिराहरूले थ्रस्ट फल्ट बनाउँछन्। हरेकले स्कार्प छोड्छ, दसौं मिटर अग्लो र कैयौं किलोमिटर फैलिएको सिँढीजस्तो भीर। Lunar Reconnaissance Orbiter का तस्बिरहरूले सतहभरि तिनका हजारौं सूची बनाएका छन्, बिस्तारै बेल्ट कस्ने ग्रहको देखिने गिन्ती।

अपोलोले त्यो काँपेको सुन्यो

अन्तरिक्ष यात्रीहरूले अपोलो मिसनहरूमा चन्द्रमामा सिस्मोमिटर छोडे, र सन् १९६९ देखि १९७७ सम्म चलेका उपकरणहरूले २८ छिपछिपे चन्द्रकम्प रेकर्ड गरे, करिब म्याग्निच्युड २ देखि ५ सम्मका। छिपछिपे चन्द्रकम्प मात्र २० देखि ३० किलोमिटर तल सुरु हुन्छन्, र नासा भन्छ ती बलिया हुन सक्छन्, स्केलमा करिब ५.५ सम्म, र १० मिनेटभन्दा बढी काँपिरहन सक्छन्, पृथ्वीमा उस्तै कम्पनभन्दा धेरै लामो।

दशकौंसम्म ती कम्पन कहाँबाट आए भन्ने कसैलाई ठीकसँग थाहा थिएन। स्मिथसोनियनको राष्ट्रिय वायु तथा अन्तरिक्ष सङ्ग्रहालयका थोमस वाटर्सको नेतृत्वको टोलीले नयाँ अल्गोरिदमले अपोलोका स्थानहरू फेरि हिसाब गर्‍यो। २८ केन्द्रहरूमध्ये आठ अर्बिटर तस्बिरमा देखिने युवा फल्टको ३० किलोमिटर (१८.६ माइल) भित्र परे। टोलीले त्यो समूहीकरण संयोग हुने सम्भावना ४ प्रतिशतभन्दा कम हिसाब गर्‍यो। तिनको निष्कर्षः विश्वव्यापी खुम्चाइ र ज्वारभाटा बलले तनाव जम्मा हुँदा फल्टहरू चिप्लिए, र चन्द्रमा अझै पनि टेक्टोनिक रूपमा सक्रिय छ।

अर्को अवतरणका लागि यो किन महत्त्वपूर्ण छ

यो केवल भूगर्भ जिज्ञासा होइन। नासाको आर्टेमिस कार्यक्रमसहित नयाँ चन्द्र मिसनका योजनाकारहरूले अब फल्ट क्षेत्रलाई जीवित जमिन मान्नुपर्छ। अवतरण स्थल छेउमा म्याग्निच्युड ५ को कम्पनले उपकरण ढाल्न र ढलान हल्लाउन सक्छ, र फल्टहरू टोलीले भ्रमण गर्न चाहेका क्षेत्रहरू भएर जान्छन्, दक्षिण ध्रुव नजिकका क्षेत्रहरू समेत।

चन्द्रमा पृथ्वीबाट सिद्धिएको देखिन्छ, कहिल्यै नबदलिने खैरो चक्का। त्यस्तो होइन। यो चिसिँदै गएको संसार हो जसले आफ्नै छाला अझै चर्काइरहेको छ, एक पटकमा केही फिट, र अन्तरिक्ष यात्रीहरूले छोडेका उपकरणहरूले त्यो भएको सुने।

स्रोतहरू

NASA: Shrinking Moon May Be Generating Moonquakes (2019), NASA Science: Moonquakes, EarthSky: Shrinking moon might be generating moonquakes

स्रोतहरू