बुधमा एक दिन दुई बुध वर्ष बराबर हुन्छ
बुधले ८८ पृथ्वी दिनमा सूर्यको परिक्रमा गर्छ, तर त्यहाँ एउटा सूर्योदयदेखि अर्को सूर्योदयसम्म १७६ पृथ्वी दिन लाग्छ। ग्रहले सूर्यका दुई परिक्रमामा तीन पटक आफ्नो अक्षमा घुम्छ।
मुख्य बुँदाहरू
- तपाईं बुधमा सूर्योदयमा उभिनुभयो भने अर्को सूर्योदयका लागि दुई पूरा बुध वर्ष कुर्नुपर्छ। नासाले बुधको एउटा सौर दिन, दिन र रातको पूरा चक्र, १७६ पृथ्वी दिन भनेको छ। बुधको एक वर्ष, सूर्यको एउटा…
- अन्योल दुई फरक घडीबाट आउँछ। बुध आफ्नो अक्षमा ५९ पृथ्वी दिनमा एक पटक घुम्छ। त्यो टाढाका तारासँग नापिएको घूर्णन हो। तर घुम्दाघुम्दै यो आफ्नो कक्षमा पनि छिटो अघि बढ्छ। सतहको एउटा ठाउँ फेरि सूर्यतर्फ…
- पृथ्वीमा यो असर लुकेको छ किनभने हामी छिटो घुम्छौं। हाम्रो घूर्णन एक दिन र कक्ष ३६५ दिनको छ, त्यसैले ताराको घडी र सूर्यको घडीबीचको फरक करिब चार मिनेट मात्र छ। बुधमा घूर्णन ढिलो र कक्ष छिटो छ,…
तपाईं बुधमा सूर्योदयमा उभिनुभयो भने अर्को सूर्योदयका लागि दुई पूरा बुध वर्ष कुर्नुपर्छ। नासाले बुधको एउटा सौर दिन, दिन र रातको पूरा चक्र, १७६ पृथ्वी दिन भनेको छ। बुधको एक वर्ष, सूर्यको एउटा परिक्रमा, जम्मा ८८ पृथ्वी दिनको हुन्छ। दिन वर्षभन्दा दोब्बर लामो छ।
नमिल्ने दुई घडी
अन्योल दुई फरक घडीबाट आउँछ। बुध आफ्नो अक्षमा ५९ पृथ्वी दिनमा एक पटक घुम्छ। त्यो टाढाका तारासँग नापिएको घूर्णन हो। तर घुम्दाघुम्दै यो आफ्नो कक्षमा पनि छिटो अघि बढ्छ। सतहको एउटा ठाउँ फेरि सूर्यतर्फ फर्कँदा ग्रह कक्षमा यति टाढा पुगिसकेको हुन्छ कि सूर्य आकाशको उही ठाउँमा फर्किएको हुँदैन। सतहले घुमिरहनुपर्छ। त्यसैले सूर्योदयदेखि सूर्योदयसम्म ५९ होइन, १७६ पृथ्वी दिन लाग्छ।
पृथ्वीमा यो असर लुकेको छ किनभने हामी छिटो घुम्छौं। हाम्रो घूर्णन एक दिन र कक्ष ३६५ दिनको छ, त्यसैले ताराको घडी र सूर्यको घडीबीचको फरक करिब चार मिनेट मात्र छ। बुधमा घूर्णन ढिलो र कक्ष छिटो छ, त्यसैले फरक महिनौंसम्म बढ्छ।
तीन र दुईको लय
बुध जथाभावी घुम्दैन। यो ३ र २ को घूर्णन कक्ष अनुनादमा छ। ग्रहले सूर्यका प्रत्येक दुई परिक्रमामा ठीक तीन पटक घुम्छ। लाम्चो कक्ष भएको ग्रहलाई तान्ने सूर्यको गुरुत्वले धेरै अघि यो लय मिलाएको हो।
शताब्दीयौंसम्म खगोलशास्त्रीहरू गलत थिए। टेलिस्कोपबाट बुध सानो र पढ्न गाह्रो देखिन्छ, र धेरैले यसले चन्द्रमाले पृथ्वीलाई एउटै अनुहार देखाए जस्तै सूर्यलाई एउटै अनुहार देखाउँछ भन्ने ठाने। सन् १९६५ का राडार नापले घूर्णन करिब ५९ दिनको प्रमाणित गरे। इटालेली खगोलशास्त्री ज्युसेप्पे कोलोम्बोले त्यसपछि तीन र दुईको ढाँचा व्याख्या गरे।
दुई वर्ष लामो दिनले जमिनमा के गर्छ
यति लामो दिनले एकातर्फ पोल्छ र अर्कोतर्फ जमाउँछ। सूर्यतर्फको भाग हप्तौंसम्म तात्छ, रातको भाग उति नै समय अँध्यारोमा बस्छ र चिसो हुन्छ। नासाका मिसन, पहिले म्यारिनर १० र त्यसपछि सन् २०११ देखि २०१५ सम्म बुधको परिक्रमा गरेको मेसेन्जरले, सूर्यको सबैभन्दा नजिकको ग्रहमा पनि छायाँ परेका ध्रुवीय खाल्डामा बरफ बाँच्न सक्ने संसार नक्सा गरे।
पाठ बुधभन्दा बाहिर पनि लाग्छ। दिन भनेको घूर्णन होइन। दिन भनेको सूर्य फर्कनु हो।