इरानले पहिले अमेरिकी हवाई प्रतिरक्षा, त्यसपछि विमान र आवासमा प्रहार गर्‍यो, दुई उपग्रह अध्ययन भन्छन्

वासिङ्टन। एक दिनको फरकमा प्रकाशित उपग्रह तस्बिरका दुई स्वतन्त्र अध्ययनले आठ महिनाको युद्धमा इरानले अमेरिकी आधारहरूलाई पुर्‍याएको क्षतिको पहिलो पूर्ण सार्वजनिक मूल्य र रूप दिएका छन्। एसोसिएटेड प्रेसले इरानले आफ्नो अभियान आउँदै गरेको गोलीबारी पत्ता लगाउने राडार र हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीमा प्रहार गरेर सुरु गरेको र त्यसपछि विमान ह्याङ्गर, गोदाम, इन्धन स्थल र अमेरिकी सैनिक सुत्ने भवनहरूतर्फ लागेको पाएको छ। युरोपेली उपग्रह तस्बिरबाट काम गरेको वाल स्ट्रिट जर्नल पनि योजनाबद्ध अभियानको उस्तै तस्बिरमा पुगेको छ र आधारहरू मात्र मर्मत गर्न ५ अर्बदेखि १५ अर्ब डलर लाग्न सक्ने अनुमान गरेको छ।

एपीले के पायो

एपीका अनुसार इरान वा इरान समर्थित मिलिसियाले दाबी गरेका ११५ भन्दा बढी ड्रोन र मिसाइल प्रहारले अगस्टसम्म अमेरिकी उपकरण भएका २६ सैन्य आधार र अन्य स्थानका संरचना क्षतिग्रस्त वा नष्ट गरे। पत्रकारहरूले धेरै प्रदायकका उपग्रह तस्बिर र प्रहारबारे जानकारी दिइएका वा परिणाम प्रत्यक्ष देखेका चार क्षेत्रीय अधिकारीसँग क्षति प्रमाणित गरे। अधिकांश प्रहार कुवेतमा परे। बहराइन, इराक, जोर्डन, ओमान, कतार, साउदी अरेबिया र संयुक्त अरब इमिरेट्सका स्थान पनि प्रहारमा परे।

कुवेतको अली अल सलेम हवाई आधारमा एपीले कम्तीमा ३० प्रहार गनेको छ। तिनले कम्तीमा १५ विमान ह्याङ्गर, धेरै गोदाम र आवासीय क्षेत्र नजिकका १० भवन क्षतिग्रस्त वा नष्ट गरे। कुवेतकै क्याम्प बुएरिङमा तस्बिरले मार्चदेखि अगस्टबीच ३० भन्दा बढी संरचना क्षतिग्रस्त वा नष्ट भएको देखायो। एपीका अनुसार अप्रिल १ देखि जुन ३० बीच मात्र इरानी प्रहारले अमेरिकी आधारका सयौं भवन र अन्य संरचना क्षतिग्रस्त वा नष्ट गरे। दुई क्षेत्रीय अधिकारीले एपीलाई क्षतिका कारण संयुक्त राज्य अमेरिकाले धेरै विमान, हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली र सञ्चार उपकरण पर्सियन खाडीबाट बाहिर सारेको बताए।

जर्नलले के पायो

जर्नलले युद्धका पहिलो छ महिनामा अमेरिकी सैन्य उपस्थिति भएका २४ स्थापनामा २७४ क्षतिग्रस्त संरचना गनेको छ। पहिलो दुई हप्तामा १३ स्थापनाका कम्तीमा ११९ भवन क्षतिग्रस्त भए, अधिकांश कुवेतमा, र अमेरिकी नौसेनाको पाँचौं फ्लीटको मुख्यालय रहेको बहराइन नौसैनिक सहयोग केन्द्र सबैभन्दा बढी मारमा परेकामध्ये एक थियो। नाम नखुलाइएका एक अमेरिकी अधिकारीले जर्नललाई पेन्टागनले आधार क्षति कम्तीमा ५ अर्ब डलर राखेको बताए। अर्को स्रोतले उक्त आँकडा १५ अर्ब डलरसम्म पुर्‍यायो। सेन्टर फर स्ट्राटेजिक एन्ड इन्टरनेसनल स्टडिजले क्षतिग्रस्त भवनहरू मात्र पुनर्निर्माण गर्न ४ अर्ब डलरभन्दा बढी लाग्ने र त्यसमा भित्रका उपकरण प्रतिस्थापन नपर्ने अनुमान गरेको छ।

जर्नलका अनुसार युद्ध अघि बढ्दै जाँदा इरान झन् सटीक पनि बन्यो। जुलाई ७ मा युद्धविराम भंग भएपछि इरानी गोलीबारी इरानबाट सयौं माइल टाढाका आधारहरूतर्फ पश्चिम सर्‍यो र प्रहारमा पर्ने भवनहरू साना हुँदै गए। यो, सेवामा रहेका र पूर्व सैनिकहरूका अनुसार, इरानले आधार आवास, प्रायः रूपान्तरित ढुवानी कन्टेनर वा पाल, निशाना बनाएको संकेत हो।

सबैभन्दा घातक प्रहार

एपीका अनुसार युद्धको सबैभन्दा घातक ज्ञात प्रहार मार्च १ मा भयो, जब कुवेतको पोर्ट शुऐबामा ड्रोन प्रहारले छ अमेरिकी सैनिक मारिए। जर्नलले जोर्डनको मुवाफ्फक साल्टी हवाई आधारमा जुलाई १७ को प्रहार अभिलेख गरेको छ, जसमा तीन अमेरिकी सैनिक मारिए र सैनिक सुत्ने सुविधासहित कम्तीमा १९ भवन क्षतिग्रस्त भए। युद्धका लागि पेन्टागनको हताहत गणना २३ मृतक र ८६५ घाइते छ।

वासिङ्टनले थोरै भनेको छ

अमेरिकी केन्द्रीय कमान्डले परिचालन सुरक्षा कारण देखाउँदै एपीलाई क्षतिको विस्तृत विवरण दिन अस्वीकार गर्‍यो। पेन्टागनले एपीलाई अमेरिकी सेना र आधारहरू राम्ररी सुरक्षित रहेको बतायो र जर्नललाई खास क्षति मूल्यांकन दिन अस्वीकार गरेको छ। दुवै अध्ययनले सार्वजनिक अभिलेख पातलो रहनुको एउटा कारण तस्बिर पाउन गाह्रो हुनु रहेको टिप्पणी गरेका छन्। एपीका अनुसार प्रमुख उपग्रह प्रदायकहरूले अमेरिकी अधिकारीहरूको अनुरोधमा तस्बिर सार्वजनिक गर्न ढिलाइ गरे वा रोके। जर्नलका अनुसार प्रमुख अमेरिकी व्यावसायिक उपग्रह कम्पनीहरूले युद्धको सुरुमै क्षेत्रका आधारहरूको उच्च रिजोलुसन तस्बिर दिन छाडे, त्यसैले उसका पत्रकारहरूले करिब हरेक पाँच दिनमा खिचिएका युरोपेली अन्तरिक्ष एजेन्सीका तस्बिरबाट गणना तयार गरे। क्षतिका यी आँकडा पेन्टागनले यसै महिना कंग्रेसलाई दिएको युद्ध खर्चमाथि थपिन्छन्: अक्टोबर १६ सम्म ४७.१ अर्ब डलर, जसमा आधारहरूको आफ्नै क्षति समावेश छैन।

स्रोत

• Associated Press, via Military.com: Iran Targeted US Air Defenses Then Hit Aircraft and Buildings on Mideast Bases, AP Analysis Finds
• The Wall Street Journal: How Iran Battered U.S. Bases and Caused Billions in Damage
• The Wall Street Journal: The Methodology Behind the Journal's Investigation of Damage to U.S. Bases