सर्वोच्च अदालतले मतदाता सूची SIR सुनुवाइ ९ डिसेम्बरलाई तोक्यो
प्रधानन्यायाधीश सूर्यकान्तको इजलासले मंगलबार मतदाता सूची पुनरीक्षण मुद्दा सार्यो र ९ डिसेम्बरको सुनुवाइमा निर्वाचन आयोगलाई ४८ इन्टेरोगेटरी दिने INDIA गठबन्धनको निवेदन जाँचिने बतायो। आयोगले गम्भीर आपत्ति रहेको बताएको छ।
मुख्य बुँदाहरू
- भारतको सर्वोच्च अदालतले मतदाता सूचीको राष्ट्रव्यापी विशेष गहन पुनरीक्षण (SIR) विरुद्धका याचिकामाथि ९ डिसेम्बरमा सुनुवाइ गर्नेछ, र त्यही सुनुवाइमा निर्वाचन आयोगलाई ४८ लिखित प्रश्न सोध्ने निवेदनमाथि…
- प्रधानन्यायाधीश सूर्यकान्तको नेतृत्वको इजलास, जसमा न्यायाधीश जोयमाल्या बागची र भी मोहना छन्, ले मंगलबार मुद्दा सार्यो किनभने दिउँसो पछिको सत्रमा आंशिक सुनुवाइ भएको अर्को मुद्दा तय थियो।…
- याचिका कांग्रेस नेता राहुल गान्धी र INDIA गठबन्धनका अरू नेताहरूले दायर गरेका हुन्। तिनमा ठूलो संख्यामा मतदाताको नाम हटाइएको र पुनरीक्षणमा अनियमितता भएको आरोप छ, र यस पछाडिका निर्णयहरू कसरी लिइए…
भारतको सर्वोच्च अदालतले मतदाता सूचीको राष्ट्रव्यापी विशेष गहन पुनरीक्षण (SIR) विरुद्धका याचिकामाथि ९ डिसेम्बरमा सुनुवाइ गर्नेछ, र त्यही सुनुवाइमा निर्वाचन आयोगलाई ४८ लिखित प्रश्न सोध्ने निवेदनमाथि पनि विचार गर्नेछ।
प्रधानन्यायाधीश सूर्यकान्तको नेतृत्वको इजलास, जसमा न्यायाधीश जोयमाल्या बागची र भी मोहना छन्, ले मंगलबार मुद्दा सार्यो किनभने दिउँसो पछिको सत्रमा आंशिक सुनुवाइ भएको अर्को मुद्दा तय थियो। प्रधानन्यायाधीशले अर्को मितिमा प्रश्नहरू, जसलाई इन्टेरोगेटरी भनिन्छ, को निवेदन जाँच गरेर त्यसपछि अगाडिको प्रक्रिया तय गरिने बताए।
याचिका कांग्रेस नेता राहुल गान्धी र INDIA गठबन्धनका अरू नेताहरूले दायर गरेका हुन्। तिनमा ठूलो संख्यामा मतदाताको नाम हटाइएको र पुनरीक्षणमा अनियमितता भएको आरोप छ, र यस पछाडिका निर्णयहरू कसरी लिइए भन्ने प्रश्न उठाइएको छ। वरिष्ठ अधिवक्ता कपिल सिब्बल याचिकाकर्ताको पक्षमा उपस्थित भए। निर्वाचन आयोगको पक्षबाट वरिष्ठ अधिवक्ता हरिश साल्भेले चुनाव निकायलाई निवेदनमाथि गम्भीर आपत्ति रहेको बताए।
४८ प्रश्न
निवेदनमा मुख्य निर्वाचन आयुक्त ज्ञानेश कुमार, निर्वाचन आयुक्त सुखबीर सिंह सन्धू र विवेक जोशी, उप निर्वाचन आयुक्त भानु प्रकाश येतुरु र आयोगका महानिर्देशक (आईटी) बाट शपथसहितको जवाफ मागिएको छ। यसमा राष्ट्रव्यापी पुनरीक्षण कसरी अधिकृत भयो, निर्णयहरू सामूहिक रूपमा लिइए कि लिइएनन्, र मुख्य निर्वाचन आयुक्तले अरू दुई आयुक्तको जानकारी, स्वीकृति वा सहमति बिना आयोगको अधिकार प्रयोग गरे कि गरेनन् भनेर सोधिएको छ।
याचिकाकर्ताहरूले २४ जुन २०२५, २७ अक्टोबर २०२५ र १४ मे २०२६ का तीन पुनरीक्षण आदेशतर्फ औंल्याएका छन्। आयोगको जवाफी शपथपत्रमा ती आदेश सर्वसम्मत थिए भनिएको छ। निवेदनको तर्क छ, शपथपत्रले त्यो दाबी पछाडिका रेकर्ड, फाइल नोटिङ वा मिति खुलाउँदैन। यसमा कुनै नाम मतदाता दर्ता अधिकारीको आदेश बिना सूचीमा थपियो वा हटाइयो कि भनेर पनि सोधिएको छ।
मुद्दा आंशिक रूपमा द इन्डियन एक्सप्रेसको २५ सेप्टेम्बरको रिपोर्टमा आधारित छ, जसमा आयुक्त सन्धू र जोशीले पछिल्ला १० महिनामा कम्तीमा १४ पटक आपत्ति दर्ज गरेको उल्लेख थियो। सर्वोच्च अदालतले १५ अक्टोबरमा आयोगलाई नोटिस जारी गरेको थियो।
यो किन महत्त्वपूर्ण छ
मतदाता सूची भारतीय चुनावको आधार दस्तावेज हो। नाम गलत रूपमा हटाइएमा मतदाताले मतदान केन्द्रमा पुगेपछि मात्र थाहा पाउँछन्, जब सच्याउने समय सकिइसकेको हुन्छ। ९ डिसेम्बरको सुनुवाइले सम्पूर्ण पुनरीक्षण टुंग्याउँदैन, तर आयोगले कसले के निर्णय कहिले गर्यो भन्नेबारे शपथसहित ठोस जवाफ दिनुपर्छ कि पर्दैन भन्ने तय गर्नेछ। त्यो जवाफले पुनरीक्षण प्रक्रियाको कति भाग जनताले देख्न पाउँछन् भन्ने तय गर्छ।
स्रोतहरू
१७ नोभेम्बरको सुनुवाइबारे बार एण्ड बेन्च, लाइभ ल र इन्डिया लिगल लाइभका रिपोर्टहरू, अंग्रेजी संस्करणमा लिङ्क गरिएको।
समयरेखा
- Sep 25, 2026द इन्डियन एक्सप्रेसले आयुक्त सन्धू र जोशीले पछिल्ला १० महिनामा पुनरीक्षण निर्णयहरूमाथि कम्तीमा १४ पटक आपत्ति दर्ज गरेको रिपोर्ट गर्यो।
- Oct 15, 2026सर्वोच्च अदालतले पुनरीक्षण र आयोगको निर्णय प्रक्रियाविरुद्धका याचिकामा निर्वाचन आयोगलाई नोटिस जारी गर्यो।
- Nov 17, 2026इजलासले सुनुवाइ सार्यो र अर्को मितिमा ४८ इन्टेरोगेटरीको निवेदन जाँचिने बतायो।
- Dec 9, 2026सर्वोच्च अदालतले मुख्य याचिका र इन्टेरोगेटरी निवेदनमाथि सुनुवाइ गर्नेछ।
स्रोतहरू
- Bar and Bench: Rahul Gandhi's plea to serve 48 interrogatories on ECI, Supreme Court to decide
- Live Law: ECI says it has objections to INDIA bloc plea to serve interrogatories over SIR decisions
- India Legal Live: Supreme Court adjourns Rahul Gandhi and INDIA bloc pleas against ECI, hearing on December 9