चीनले ४० एआई, सौर्य र बायोटेक प्रविधिको निर्यातमा कडाइ प्रस्ताव गर्‍यो

कृत्रिम बुद्धिमत्ता, सौर्य उत्पादन र बायोमेडिसिनका ४० प्रमुख प्रविधिको निर्यातमा चीनले प्रतिबन्ध वा कडाइ गर्ने योजना बनाएको छ। यो मस्यौदा शुक्रबार, अक्टोबर १६ मा वाणिज्य मन्त्रालय र विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले प्रकाशित गरेका हुन्। घोषणा नम्बर ४८ का रूपमा आएको मस्यौदामा नोभेम्बर १५ सम्म सार्वजनिक सुझाव दिन सकिन्छ। १४ प्रविधिको निर्यात पूर्ण रूपमा रोकिने प्रस्ताव छ। बाँकी २६ का लागि इजाजतपत्र चाहिनेछ।

एआई सूचीमा के छ

४० मध्ये २३ प्रविष्टि एआई प्रविधि हुन्। यिनमा फाउन्डेसन मोडेल, इन्टेलिजेन्ट एजेन्ट र कम्प्युटिङ क्लस्टर पर्छन्। मस्यौदाअनुसार संवेदनशील राष्ट्रिय तथ्याङ्कमा तालिम पाएका ठूला एआई मोडेलको मूल प्रविधि निर्यात गर्न पाइने छैन, राष्ट्रिय रक्षा र महत्वपूर्ण पूर्वाधार जस्ता संवेदनशील क्षेत्रका लागि बनेका एआई एजेन्ट पनि निर्यात गर्न पाइने छैन। आफैँ दुर्भावनापूर्ण कोड लेख्न र बदल्न सक्ने एआई प्रणाली पनि सूचीमा छन्। २ ट्रिलियन वा बढी प्यारामिटर भएका मोडेलमाथि कडाइ हुन सक्छ। चीनका दुई मोडेल, मुनसटको किमी K3 र अलिबाबाको क्वेन 3.8-Max, त्यो रेखाभन्दा माथि छन्, तर मस्यौदाले कुनै मोडेलको नाम सीधा लिएको छैन। एआई प्रोसेसर र मेमोरी चिपका डिजाइनसहित केही चिप डिजाइन प्रविधि पनि सूचीमा छ।

सौर्य र बायोटेक

१२ प्रविष्टि सौर्य प्रविधिका छन्। प्यानल निर्माणको अर्को पुस्ता मानिने पेरोभस्काइट र ट्यान्डम सौर्य सेल मोड्युल बनाउने प्रविधिको निर्यात रोक्ने प्रस्ताव छ। वर्षमा कम्तीमा ३०,००० टन उत्पादन गर्ने लाइनसँग जोडिएको भए पोलिसिलिकन इन्जिनियरिङमा कडाइ हुनेछ। बायोमेडिसिनका पाँच प्रविष्टिमा सेल र जीन थेरापीका प्लेटफर्म छन्।

वाणिज्य मन्त्रालयले सीमित प्रविधिमा मात्र नियम लाग्ने र अधिकांश फोटोभोल्टिक प्रविधि स्वतन्त्र रूपमा निर्यात भइरहने बताएको छ। सौर्य प्रविधि अहिले एयरोस्पेस, रक्षा र मानवरहित प्रणालीमा प्रयोग हुन थालेकाले त्यो ज्ञान विदेश बेच्ने कुराको सुरक्षा महत्व बढेको मन्त्रालयको भनाइ छ। एआईमा पनि अधिकांश प्रविधि स्वतन्त्र निर्यातमै रहने, खुला स्रोत परियोजनालाई सजिलो व्यवहार हुने, र खुला प्रकाशन वा शैक्षिक लेखबाट सार्वजनिक भइसकेको काम सामान्यतया छुटमा रहने मन्त्रालयले जनाएको छ। सुझाव अवधि चलिरहँदा सूचीका प्रविधिका लागि चीनले अन्तरिम पूर्व-निर्यात दर्ता पनि सुरु गरेको छ।

चीनबाहिर यसको महत्व

यो मस्यौदा उन्नत प्रविधिमाथि कसको नियन्त्रण रहने भन्ने लामो विवादका बीच आएको हो। अमेरिका र उसका साझेदारले वर्षौंदेखि सबैभन्दा उन्नत एआई चिप र ती बनाउने मेसिनमा चीनको पहुँच सीमित गर्दै आएका छन्। जुनमा अमेरिकी वाणिज्य विभागले सुरक्षा कारण देखाउँदै एन्थ्रोपिकलाई उसका दुई शक्तिशाली मोडेलबाट विदेशी नागरिकलाई टाढा राख्न भनेको थियो, पछि त्यो अनुरोध फिर्ता भयो। बेइजिङको मस्यौदाले उही सुरक्षा तर्क उल्टो दिशामा लगाउँछ, चीन अगाडि रहेको प्रविधिमा।

सौर्य भागलाई भारतले नजिकबाट हेरिरहेको छ। भारतीय उत्पादक सौर्य शृङ्खलामा माथि उठ्न र चिनियाँ उपकरण तथा ज्ञानमाथिको निर्भरता घटाउन खोजिरहेका छन्। अर्को पुस्ताको सेल प्रविधि र ठूला पोलिसिलिकन लाइनमाथिको नियन्त्रण यथावत् लागु भएमा त्यो चढाइ ढिलो हुन सक्छ।

एसोसिएटेड प्रेसले उद्धृत गरेका विश्लेषकले यो कदमलाई ठूलो विभाजनको भागका रूपमा हेरेका छन्। एक जनाले यसलाई एआई, रोबोटिक्स र दूरसञ्चारमा पश्चिमी सार्वभौम नियमको जवाफ भने। अर्काले व्यापार र लगानी मात्र होइन, प्रविधिमै पहुँच टुक्रिँदै गएको बताए। मस्यौदा अन्तिम कानुन होइन। सुझाव दिने समय नोभेम्बर १५ मा सकिन्छ, र मन्त्रालयहरूले लागु हुनुअघि सूची बदल्न सक्छन्।

स्रोतहरू

एसोसिएटेड प्रेस, द हिन्दू बिजनेसलाइन, काइसिन ग्लोबल, ब्लुमबर्ग ल