नेपालमा आज विजया दशमी: बिहान १०:२६ मा टीका, शाहको एकताको आह्वान

बडा दशैंको मुख्य टीकाको दिन विजया दशमी आज बुधबार, अक्टोबर २१, २०२६ मा परेको छ। नेपाली पात्रो अनुसार यो कार्तिक ४, २०८३ हो। नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले टीकाको शुभ साइत बिहान १०:२६ बजे तोकेको छ। घरमा रहेका परिवार र विदेशमा रहेका नेपालीका लागि त्यो समय बिहानको केन्द्र बन्यो।

दिन अर्को धार्मिक समयबाट सुरु भयो। देवी दुर्गाको बिदाइको समय बिहान ८:४९ बजे तोकिएको थियो। त्यसपछि घरघरमा टीका र जमराका थाली तयार भए र साइतको प्रतीक्षा भयो। बिहान १०:२६ बजे ठूलाबडाले कान्छाहरूको निधारमा टीका लगाउन थाले।

टीका कसरी लगाइन्छ

दिशा महत्त्वपूर्ण छ र परिवारले यसलाई ध्यान दिएर पालना गर्छन्। टीका लगाइदिने व्यक्ति पूर्वतर्फ फर्किन्छ। टीका लगाउने व्यक्ति पश्चिमतर्फ फर्किन्छ। ठूलाबडाले रातो टीका निधारमा लगाइदिन्छन्। उनीहरूले पहेँलो जमरा पनि दिन्छन्, जुन चाडको सुरुदेखि उमारिएको जौको अङ्कुर हो।

यो कार्यमा आशीर्वाद हुन्छ। कान्छाहरू ठूलाबडासामु निहुरिन्छन् र स्वास्थ्य, दीर्घायु र सफलताको कामना पाउँछन्। धेरै घरमा ठूलाबडाले पैसा र खाना पनि दिन्छन् र नजिकका आफन्त दिनभर भेट्न आउँछन्। यो विधि सरल छ, तर यसले चाडको संरचना धानेको छ। यसले बालबालिका, आमाबुबा, हजुरबुबा हजुरआमा र सिङ्गो परिवारलाई एउटै कोठामा जोड्छ।

बिहान १०:२६ को साइत छुटाउनेले चाड छुटाएको छैन। १५ दिने चाड सकिने पूर्णिमा, कोजाग्रत पूर्णिमासम्म टीका लगाउन सकिन्छ। आज काम गर्ने, यात्रा गर्ने र ठूलाबडा अर्को सहरमा हुने परिवारका लागि यो कुरा महत्त्वपूर्ण छ। ढोका केही मिनेट होइन, धेरै दिन खुला रहन्छ।

शाहको सन्देशमा एकताको आह्वान

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले आफ्नो दशैं सन्देशमा सिङ्गो देशको कुरा गरे। उनले यो चाडले नेपालको विविध समाजलाई एकसाथ बाँध्ने बताए। उनले यसले सबै क्षेत्र, समुदाय र भूभागका मानिसलाई एक ठाउँमा ल्याउने बताए।

शाहले देशले सँगै सामना गर्नुपर्ने समस्याको नाम पनि लिए। उनले भ्रष्टाचार, खराब शासन, कर्मचारीतन्त्रको ढिलाइ, असमानता र राजनीतिक अव्यवस्था हटाउन सामूहिक प्रयासको आह्वान गरे। रेडियो नेपालले आरएसएसलाई उद्धृत गर्दै उनका शब्द यसरी दिएको छ।

"हामी यी विकृति हटाउन एकजुट हुनुपर्छ र प्रत्येक नागरिकले सरकार आफ्ना लागि छ भन्ने महसुस गर्ने सुनिश्चित गर्नुपर्छ।"

उनले अहंकार, लोभ, ईर्ष्या, हिंसा र भेदभावभन्दा माथि उठ्न आग्रह गरे। उनले आफ्नो हैसियत अनुसार मनाउन आग्रह गरे। सन्देशले धार्मिक शुभकामनालाई स्पष्ट राजनीतिक बुँदासँग जोड्यो। वर्षको सबैभन्दा ठूलो पारिवारिक दिनमा प्रधानमन्त्रीले नागरिकलाई न्याय, सेवा र राज्यले साधारण मानिससँग गर्ने व्यवहारबारे सोच्न आग्रह गरे।

पाहुनासँग पनि मनाइयो चाड

उत्सव नेपाली घरभन्दा बाहिर पनि पुग्यो। एनटीभी वर्ल्डले आरएसएसलाई उद्धृत गर्दै जनाए अनुसार काठमाडौंको ठमेलको एउटा होटलमा विदेशी पर्यटकले टीका र जमरा लगाए। ठमेल राजधानीको मुख्य पर्यटकीय क्षेत्र हो र त्यहाँका होटलले ठूला चाडमा पाहुनासँग यस्ता कार्यक्रम गर्छन्।

ठमेलको दृश्यले दशैंको अर्को पाटो देखायो। पाहुनाका लागि टीका स्वागत हो। आयोजकका लागि लामो व्याख्या बिना परम्परा बाँड्ने तरिका हो। निधारको रातो चिन्ह र पहेँलो जमराको टुक्राले शब्दले भन्न नसक्ने कुरा भन्छ। पाहुना कम्तीमा एक दिनका लागि चाडको पारिवारिक भावनामा समेटिन्छ।

यात्रा र आउँदा दिन

यस साइटले अक्टोबर २० मा जनाए अनुसार दशैंका लागि ५७६,००० भन्दा बढी मानिस काठमाडौं उपत्यकाबाट बाहिरिए। त्यो आवागमनले राजधानीका केही सडक शान्त र देशभरका गाउँ सहरका घर भरिएको बताउँछ। बाँकी वर्ष कामले उपत्यकामा बस्ने मानिस पनि टीकाका लागि पारिवारिक घर फर्किन्छन्।

अब फिर्ती यात्रा अर्को व्यवहारिक चरण हो। आउँदा दिनमा तिनै परिवार काम र विद्यालयका लागि काठमाडौं फर्किनेछन्। बस मार्ग र राजमार्ग फेरि भरिनेछन्। अहिलेका लागि भने ध्यान घरमै छ, आफन्तबीचको भेटघाट र आजपछि पनि धेरै दिन चल्ने टीकामा।

प्रवासमा रहेका पाठकका लागि मुख्य कुरा सरल छ। साइत बुधबार, अक्टोबर २१ मा नेपाल समय बिहान १०:२६ बजे थियो। लगाइदिने पूर्व र लगाउने पश्चिम फर्किन्छन्। टीका र जमरा कोजाग्रत पूर्णिमासम्म चल्छ। आज बिहान भेट्न नसकेको परिवारले भोलि वा पर्सि भेटेर पनि विधि पूरा गर्न सक्छ।

बडा दशैं अक्टोबर ११ मा घटस्थापनाबाट सुरु भयो, जतिबेला घरघरमा जमरा राखियो। अक्टोबर १७ मा फूलपातीको यात्रा भयो। आज चाडको उच्च बिन्दु आयो, सुरुमा राखिएको जमरा अन्तमा टीकासँगै जसका लागि उमारिएको हो, तिनै व्यक्तिलाई दिने क्षण।

स्रोतहरू

Radio Nepal: https://radionepalonline.com/en/2026/10/21/438076.html NepInsights: https://nepinsights.com/travel-tourism/explore-nepal/vijaya-dashami-2083-tika-time-significance-blessings