भारतको थोक मुद्रास्फीति सेप्टेम्बरमा ११.३९ प्रतिशत पुग्यो

भारतको थोक मूल्य मुद्रास्फीति सेप्टेम्बर २०२६ मा वार्षिक आधारमा ११.३९ प्रतिशत पुग्यो, वाणिज्य तथा उद्योग मन्त्रालयले बुधबार, अक्टोबर १४ मा भन्यो। यो दर अगस्टको ९.९२ प्रतिशतबाट बढेको हो। यो रोयटर्सले अर्थशास्त्रीहरूबीच गरेको सर्वेक्षणको १०.१८ प्रतिशत अनुमानभन्दा माथि रह्यो।

यो तथ्याङ्क जुनमा सुरु गरिएको थोक मूल्य सूचकाङ्क शृङ्खलाकै सबैभन्दा उच्च हो, जसले २०२२-२३ लाई आधार वर्ष मान्छ। तथ्याङ्क प्रारम्भिक हो। सबै वस्तुको सूचकाङ्क सेप्टेम्बरमा ११२.५ पुग्यो, अगस्टमा यो ११०.८ थियो।

इन्धन र खाद्यान्नले दर बढाए

इन्धन र ऊर्जाले वृद्धिको ठूलो हिस्सा ओगटे। त्यस समूहको मुद्रास्फीति सेप्टेम्बरमा २५.८५ प्रतिशत पुग्यो, अगस्टमा यो २२.९३ प्रतिशत थियो। समूहभित्र खनिज तेल वार्षिक आधारमा ४०.०२ प्रतिशत बढ्यो। कच्चा पेट्रोलियम र प्राकृतिक ग्यास ५७.३२ प्रतिशत बढे।

खाद्य मूल्य पनि छिटो बढ्यो। थोक खाद्य सूचकाङ्क ८.६६ प्रतिशत बढ्यो, अगस्टमा यो ७.०५ प्रतिशत थियो। प्राथमिक वस्तुको मुद्रास्फीति ७.७६ प्रतिशतबाट बढेर ८.६७ प्रतिशत पुग्यो। निर्मित उत्पादनको मुद्रास्फीति शृङ्खलाकै उच्च ९.७६ प्रतिशत पुग्यो, अगस्टमा यो ८.३७ प्रतिशत थियो।

मन्त्रालयले मुख्य कारणका रूपमा खनिज तेल, खाद्य वस्तु, कच्चा पेट्रोलियम र प्राकृतिक ग्यास, कोइला र लिग्नाइट, आधारभूत धातु, रसायन, कपडा, रबर तथा प्लास्टिक उत्पादन र विद्युतीय उपकरणलाई नाम दियो। वृद्धि फराकिलो थियो। यो एउटै श्रेणीमा सीमित थिएन।

मुख्य सङ्ख्याहरू

• थोक मूल्य मुद्रास्फीति: सेप्टेम्बरमा ११.३९ प्रतिशत, अगस्टमा ९.९२ प्रतिशत
• रोयटर्स सर्वेक्षणको अनुमान: १०.१८ प्रतिशत
• सबै वस्तुको सूचकाङ्क: सेप्टेम्बरमा ११२.५, अगस्टमा ११०.८
• इन्धन र ऊर्जा मुद्रास्फीति: २५.८५ प्रतिशत, अगस्टमा २२.९३ प्रतिशत
• खनिज तेल: वार्षिक ४०.०२ प्रतिशत वृद्धि
• कच्चा पेट्रोलियम र प्राकृतिक ग्यास: वार्षिक ५७.३२ प्रतिशत वृद्धि
• निर्मित उत्पादन मुद्रास्फीति: ९.७६ प्रतिशत, शृङ्खलाकै उच्च, अगस्टमा ८.३७ प्रतिशत
• प्राथमिक वस्तु मुद्रास्फीति: ८.६७ प्रतिशत, अगस्टमा ७.७६ प्रतिशत
• थोक खाद्य सूचकाङ्क: ८.६६ प्रतिशत वृद्धि, अगस्टमा ७.०५ प्रतिशत

युद्ध, तेल र लागत सार्ने समस्या

आर्थिक वर्ष सुरु भएदेखि थोक मुद्रास्फीति बढेको छ। पश्चिम एसियाको युद्ध र होर्मुज जलडमरूमध्यको नाकाबन्दीले कच्चा तेल र मलको लागत बढाए। ब्रेन्ट कच्चा तेल प्रति ब्यारेल १०० डलरभन्दा माथि रह्यो।

सरकारी इन्धन विक्रेताले बढेको लागतको एक हिस्सा मात्र खरिदकर्तामा सारेका छन्। त्यो अन्तर महत्त्वपूर्ण छ। विक्रेताले बढी लागत सारे भने पम्पको मूल्य बढ्छ। नसारे भने उनीहरूको नाफा घट्छ र दबाब प्रणालीमै रहन्छ।

अब के हुन्छ

घरपरिवारले पसलमा पहिले नै छिटो मूल्य वृद्धि भोगिरहेका छन्। उपभोक्ता मूल्य सूचकाङ्कले नाप्ने खुद्रा मुद्रास्फीति सेप्टेम्बरमा २३ महिनाकै उच्च ५.५४ प्रतिशत पुग्यो, अगस्टमा यो ४.८३ प्रतिशत थियो।

भारतीय रिजर्भ बैंकको मौद्रिक नीति समितिले गत हप्ता आधार दर २५ आधार बिन्दुले बढाएर ५.५० प्रतिशत पुर्यायो। थोक मूल्य बढ्दा आगामी महिनामा कम्पनीले लागत ग्राहकमा सार्ने जोखिम बढ्छ। त्यसले केन्द्रीय बैंकको काम कठिन बनाउँछ।

उद्योग निकाय PHDCCI का अध्यक्ष अनिल गुप्ताले फराकिलो वृद्धिको अर्थ व्यवसायले कच्चा पदार्थको लागत र मूल्य निर्धारणलाई नजिकबाट हेर्नुपर्छ भन्ने बताए। इन्धन, धातु, रसायन र खाद्य सामग्री किन्ने कम्पनीले सबैभन्दा कडा दबाब भोग्छन्।

अर्थशास्त्रीले अक्टोबरमा कच्चा तेलको मूल्यमा केही राहत आउँछ कि र सेप्टेम्बरपछि खाद्य मूल्य घट्छ कि भनेर हेर्नेछन्। अहिलेका लागि, सेप्टेम्बरको तथ्याङ्कले मूल्य दबाब कारखानाको ढोकामा र इन्धन पम्पमा देखाउँछ, पसलको बिलमा मात्र होइन।

स्रोतहरू

• PTI, Reporter World News मार्फत: https://reporterworldnews.com/news/business/2026/10/14/india-wholesale-price-inflation
• IANS, hi INDiA मार्फत: https://hiindia.com/indias-wholesale-inflation-stands-at-11-39-pc-in-september-govt/
• Nation Press: https://www.nationpress.com/national/india-wpi-inflation-hits-1139percent-in-september
• Angel One: https://www.angelone.in/news/economy/india-wholesale-inflation-hits-11-39-in-september-2026-as-oil-and-food-prices-rise