भारतको मुद्रास्फीति ५.५४ प्रतिशत पुग्यो, सेयर बजार भने उक्लियो

नयाँ दिल्ली: भारतले एउटै बिहान दुई आर्थिक कथा पायो, र ती विपरीत दिशामा तानिए। मुम्बईको सेयर बजार प्रविधि कम्पनीहरूको बलियो कमाईमा उछालियो र Sensex मंगलबार १,१०० अंकभन्दा बढीले माथि बन्द भयो। मुद्रास्फीतिको तथ्यांकले भने कडा कथा सुनायो। सेप्टेम्बरमा उपभोक्ता मूल्य एक वर्षअघिको तुलनामा ५.५४ प्रतिशत बढ्यो, यो वर्षको सबैभन्दा छिटो गति, केन्द्रीय बैंकको सहनशीलता सीमाको छतमै पुग्ने गरी।

कुनै एउटा कथा खोज्ने पाठकलाई दुवै आधा चाहिन्छ। बजारको उछाल वास्तविक थियो। त्यसको पछाडि घरपरिवारको बजेटमा परेको चाप पनि उत्तिकै वास्तविक छ।

मुद्रास्फीति सजिलो भाषामा

सांख्यिकी मन्त्रालयले सोमबार सार्वजनिक गरेको तथ्यांक अनुसार खुद्रा मुद्रास्फीति सेप्टेम्बरमा बढेर ५.५४ प्रतिशत पुग्यो, अगस्टमा यो ४.८३ प्रतिशत थियो। Reuters को अर्थशास्त्री सर्वेक्षणले ५.४ प्रतिशत अनुमान गरेको थियो। यो लगातार चौथो महिना हो जब मुद्रास्फीति भारतीय रिजर्भ बैंकको ४ प्रतिशतको मध्यम अवधि लक्ष्यभन्दा माथि रह्यो, र अंक २ देखि ६ प्रतिशतको सहनशीलता दायराको ६ प्रतिशतको छत नजिक छ।

सबैभन्दा बढी क्षति खाद्य मूल्यले गर्यो। खाद्य मुद्रास्फीति सेप्टेम्बरमा ७.७४ प्रतिशत पुग्यो, अगस्टमा ५.९७ प्रतिशत थियो। प्याज, अदुवा र लसुनजस्ता दैनिक वस्तु महँगा भए। ग्रामीण क्षेत्रमा मुद्रास्फीति ६.०८ प्रतिशत रह्यो, छतभन्दा माथि, भने सहरी मुद्रास्फीति ४.८८ प्रतिशत रह्यो। एउटा विश्लेषणले सेप्टेम्बरको अंकलाई २३ महिनाकै उच्च भनेको छ।

केन्द्रीय बैंकले पहिले नै कदम चाल्यो

RBI ले गत साता आफ्नो मुख्य दर रेपो रेट २५ आधार बिन्दुले बढाएर ५.५ प्रतिशत पुर्यायो, झन्डै चार वर्षमा पहिलो वृद्धि। त्यसअघिको वृद्धि फेब्रुअरी २०२३ मा भएको थियो। गभर्नर सञ्जय मल्होत्राले आगामी तीन त्रैमासमा मुख्य मुद्रास्फीति औसत झन्डै ५.८ प्रतिशत रहने अनुमान बताए। बैंकले आर्थिक वर्ष २०२७ को मुद्रास्फीति अनुमान ५ प्रतिशतबाट बढाएर ५.२ प्रतिशत पुर्यायो। Oxford Economics की प्रमुख अर्थशास्त्री अलेक्जान्ड्रा हर्मन प्रसादले तथ्यांकले थप वृद्धिको तर्क बलियो बनाएको भनिन् र डिसेम्बर र फेब्रुअरीमा २५-२५ आधार बिन्दुका दुई थप वृद्धि अनुमान गरिन्।

त्यसो भए बजार किन उक्लियो

मुम्बईका सेयरसँग उक्लिने आफ्नै कारण थिए। HCLTech को त्रैमासिक नाफा झन्डै २१ प्रतिशत बढ्यो र TCS का नतिजा पनि बलियो रहे, प्रविधि सेयरले बजार तान्यो। Sensex १.५५ प्रतिशत बढेर ७३,०३७.७२ मा बन्द भयो र Nifty 50 १.५२ प्रतिशत बढेर २२,७०२.४० मा रह्यो। व्यापारीहरू कम्पनीको कमाई हेर्दै थिए, प्याजको मूल्य होइन। खुशीको सीमा पनि थियो। विदेशी लगानीकर्ताले सोमबार लगातार १२औं सत्रमा भारतीय सेयर बेचे, र Reuters को अस्थायी तथ्यांकमा अक्टोबरको बिक्री झन्डै ४.९ अर्ब डलर पुग्यो। Brent कच्चा तेल प्रतिब्यारेल झन्डै १०५ डलर नजिक रह्यो।

मुख्य अंकहरू

• सेप्टेम्बर खुद्रा मुद्रास्फीति: ५.५४ प्रतिशत, अगस्टमा ४.८३ प्रतिशत
• अर्थशास्त्रीको अनुमान: ५.४ प्रतिशत
• खाद्य मुद्रास्फीति: ७.७४ प्रतिशत
• ग्रामीण मुद्रास्फीति: ६.०८ प्रतिशत, सहरी: ४.८८ प्रतिशत
• रेपो रेट: ५.५ प्रतिशत
• Sensex मंगलबारको बन्द: ७३,०३७.७२, १.५५ प्रतिशत माथि

घरपरिवारमा असर

भारतको परिवारका लागि यो कथा पहिले भान्सामा आइपुग्छ। प्याज, अदुवा र लसुन विलासिता होइनन्। खाद्य मुद्रास्फीति ८ प्रतिशत नजिक हुँदा साप्ताहिक बजट छिट्टै बिग्रिन्छ, र ग्रामीण घरपरिवारमाथि बोझ सबैभन्दा बढी छ। दोस्रो झट्का ऋणबाट आउँछ। RBI ले डिसेम्बरमा फेरि बढायो भने घर र सवारी ऋण महँगा नै रहन्छन्, यद्यपि बचतकर्ताले निक्षेपमा राम्रो ब्याज पाइरहन्छन्। बजारको उछाल बजारसँग जोडिएको बचत र पेन्सन कोष भएकाहरूका लागि कामको कुरा हो। त्यसले तरकारीको बिल तिर्दैन।

अब के हुन्छ

अक्टोबरको मुद्रास्फीति तथ्यांकले सेप्टेम्बर उछाल थियो कि प्रवृत्ति भनेर देखाउँछ। RBI को अर्को बैठक डिसेम्बरमा छ। कच्चा तेल १०५ डलर नजिक रह्यो र खाना महँगो नै रह्यो भने कडा नीतिको दबाब बढ्छ। बाली आपूर्तिले खाद्य मूल्य घटायो भने बैंकलाई पर्खिने ठाउँ मिल्छ। अब बजारको उछाल र दर बहस दुवै एउटै दुई कुरामा चल्छन्, खाना र इन्धन।

स्रोतहरू

• Reuters via WDSM: https://wdsm710.com/2026/10/12/india-inflation-jumps-to-5-54-in-sept-strengthening-case-for-further-rate-hikes/
• Reuters: https://www.reuters.com/world/india/indian-shares-track-muted-open-inflation-strengthens-rate-hike-concerns-2026-10-13/
• 5paisa: https://www.5paisa.com/blog/india-cpi-inflation-5-54-percent-rbi-rate-outlook