डायनासोरहरू छोटा दिनहरूमा बाँचे। पृथ्वी त्यसयता ढिलो हुँदै आएको छ।
चन्द्रमाले ज्वारभाटा तान्दा आज एउटा दिनले हरेक शताब्दीमा करिब १.७ मिलिसेकेन्ड पाउँछ। घडी पछाडि घुमाउँदा परिवर्तन थुप्रिन्छ: १.४ अर्ब वर्षअघि पूरा दिन १८ घण्टाभन्दा अलि बढी मात्र थियो।
मुख्य बुँदाहरू
- आजसम्म बाँचेका हरेक डायनासोरले तपाईंको भन्दा छोटो दिनमा काम गरे। त्यसबेला पृथ्वी छिटो घुम्थ्यो, र अर्बौं वर्षदेखि यो ढिलो हुँदै आएको छ। ब्रेक चन्द्रमा हो। त्यसको गुरुत्वले महासागरहरू तान्छ, र त्यो…
- चोरी सानो तर निरन्तर छ। NASA को जेट प्रपल्सन प्रयोगशालाका वरिष्ठ अनुसन्धान वैज्ञानिक जेम्स विलियम्सका अनुसार, Scientific American ले उद्धृत गरेअनुसार, चन्द्रमा र सूर्यले उठाउने समुद्री ज्वारभाटाले…
- पृथ्वी चन्द्रमा परिक्रमा गर्ने गतिभन्दा छिटो घुम्छ, त्यसैले महासागरको ज्वारभाटाको उठान चन्द्रमाभन्दा अलि अगाडि रहन्छ। त्यो सरेको पिण्डले चन्द्रमालाई अगाडि तान्छ र ऊर्जा दिन्छ। कक्षमा ऊर्जा थपिँदा…
आजसम्म बाँचेका हरेक डायनासोरले तपाईंको भन्दा छोटो दिनमा काम गरे। त्यसबेला पृथ्वी छिटो घुम्थ्यो, र अर्बौं वर्षदेखि यो ढिलो हुँदै आएको छ। ब्रेक चन्द्रमा हो। त्यसको गुरुत्वले महासागरहरू तान्छ, र त्यो तानाइले हरेक दिन ग्रहबाट थोरै घुमाइ चोर्छ।
चोरी सानो तर निरन्तर छ। NASA को जेट प्रपल्सन प्रयोगशालाका वरिष्ठ अनुसन्धान वैज्ञानिक जेम्स विलियम्सका अनुसार, Scientific American ले उद्धृत गरेअनुसार, चन्द्रमा र सूर्यले उठाउने समुद्री ज्वारभाटाले हरेक शताब्दीमा दिनको लम्बाइमा करिब १.७ मिलिसेकेन्ड थप्छ। दिनको एक अतिरिक्त मिनेट आउन करिब तीस लाख वर्ष लाग्नेछ।
चन्द्रमाले घुमाइ लिन्छ र टाढा जान्छ
पृथ्वी चन्द्रमा परिक्रमा गर्ने गतिभन्दा छिटो घुम्छ, त्यसैले महासागरको ज्वारभाटाको उठान चन्द्रमाभन्दा अलि अगाडि रहन्छ। त्यो सरेको पिण्डले चन्द्रमालाई अगाडि तान्छ र ऊर्जा दिन्छ। कक्षमा ऊर्जा थपिँदा कक्ष फराकिलो हुन्छ। लेजर नापले दर निश्चित गर्छ। वैज्ञानिकहरूले अपोलो अन्तरिक्षयात्री र सोभियत रोभरले चन्द्रमाको सतहमा छोडेका परावर्तक प्यानलहरूमा किरण हान्छन् र फर्कने प्रकाशको समय नाप्छन्। चन्द्रमा हरेक वर्ष ३.८ सेन्टिमिटर टाढा सर्दैछ।
पृथ्वीले गुमाउने घुमाइ हराउँदैन। यो चन्द्रमाको कक्षमा सर्छ, ग्रहको इतिहासको अधिकांश समय बिना रोकटोक दोहोरिने सानो स्थानान्तरण। घुम्ने स्केटरले हात फैलाउँदा ढिलो हुन्छ। पृथ्वीले उही काम कुनै मानव जीवनले महसुस गर्न नसक्ने गतिमा गरिरहेको छ।
चट्टान र मुगाले पुरानो समयतालिका राखे
गहिरो समयबाट कुनै घडी बाँचेको छैन, त्यसैले अनुसन्धानकर्ताहरू ढुङ्गाबाट समयतालिका पढ्छन्। सन् २०१८ मा विस्कन्सिन-म्याडिसन विश्वविद्यालयका स्टिफन मेयर्स र कोलम्बिया विश्वविद्यालयका अल्बर्टो मालिनभर्नोले Proceedings of the National Academy of Sciences मा चट्टानका तहलाई खगोलीय चक्रसँग जोड्ने अध्ययन प्रकाशित गरे। उत्तरी चीनको १.४ अर्ब वर्ष पुरानो सियामालिङ संरचनामा लागू गर्दा तिनको विधिले १८.६८ घण्टाको दिन दिन्छ, १८ घण्टाभन्दा अलि बढी, त्यसबेला चन्द्रमा करिब ३,४०,९०० किलोमिटर टाढा थियो।
जीवाश्म मुगाले छोटो घडीमा उही कथा भन्छ। मुगाले दैनिक वृद्धि रेखाहरू बनाउँछ, र वार्षिक चिन्हहरूबीचका रेखा गन्दा एक वर्षमा कति दिन अटाउँथे भन्ने देखिन्छ। Scientific American का अनुसार करिब ३५ करोड वर्षअघिको प्रारम्भिक कार्बोनिफेरस कालका मुगाले करिब ३८५ दिनको वर्ष देखाउँछन्। सूर्य वरिपरिको यात्रा उति नै थियो। हरेक दिन मात्र छोटो थियो, २३ घण्टाभन्दा कम।
छोटो दिनले गिन्तीमा के गर्यो
करिब ४७ करोड वर्षअघि स्थल बिरुवाहरू विकास हुँदा दिन करिब २१.५ घण्टासम्म तन्किसकेको थियो, विस्कन्सिन टोली भन्छ। धेरै पछि आएका डायनासोरहरू २४ घण्टाभन्दा नाप्न सकिने गरी छोटा दिनमुनि बाँचे र मरे, तिनको जीवनको हरेक वर्षमा बढी सूर्योदय अटाउँथे।
प्रक्रिया रोकिएको छैन। आजको दिन अहिलेसम्मकै सबैभन्दा लामो हो, र भोलि यो अझै एक अंश लामो हुनेछ। परिवर्तन महसुस गर्न अत्यन्त सानो छ र उल्टाउन नसकिने गरी स्थिर छ। पृथ्वीका हरेक घडी बिस्तारै रोकिँदै गरेको ग्रहअनुसार मिलाइएका छन्।
स्रोतहरू
सन् २०१८ को PNAS अध्ययनबारे विस्कन्सिन-म्याडिसन विश्वविद्यालयको समाचार, र Scientific American, Fact or Fiction: The Days (and Nights) Are Getting Longer।