पुटिनले APEC मा युक्रेनबारे ट्रम्प र सीसँग शिखर बैठक प्रस्ताव गरे, क्रेमलिन भन्छ

रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले आफू, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र चिनियाँ नेता सी जिनपिङ अर्को महिना भेटेर युक्रेन युद्ध अन्त्यबारे कुरा गर्न प्रस्ताव गरेको द वाल स्ट्रिट जर्नलले आइतबार जनाएको छ। क्रेमलिनले नोभेम्बर 18 र 19 मा चीनको शेन्जेनमा हुने एसिया प्रशान्त आर्थिक सहयोग शिखर सम्मेलनको छेउमा त्रिपक्षीय वार्ता गर्न सुझाव दिएको छ।

युक्रेन त्यो टेबलमा हुने छैन। युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्की प्रस्तावित ढाँचाको हिस्सा होइनन्, र त्यही अनुपस्थितिले किएभ र युरोपेली सरकारहरूलाई चिन्तित बनाएको जर्नलले जनाएको छ। युद्ध अन्त्य गर्न अमेरिकाको नेतृत्वमा भएका प्रयासहरू धेरै हदसम्म रोकिएका छन्।

क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले सम्भावित बैठकबारे छलफल भइरहेको पुष्टि गरे। उनले जर्नललाई बैठक आफैं वा त्यसको सम्भावित एजेण्डाबारे अझै स्पष्ट समझदारी नभएको, तर तीनै पक्षले यस्तो बैठक हुन सक्ने काल्पनिक सम्भावना स्वीकार गरेको बताए।

एक वरिष्ठ अमेरिकी अधिकारीले ट्रम्प शिखर बैठकमा सहमत नभएको बताए। युद्ध टुंगो लगाउने आफ्नो घोषित लक्ष्यका कारण राष्ट्रपति यो विचारप्रति खुला हुन सक्ने अधिकारीले बताए। ह्वाइट हाउसले जर्नललाई टिप्पणी गर्न अस्वीकार गर्यो, र वाशिङ्टनस्थित चिनियाँ दूतावासले टिप्पणीको अनुरोधको जवाफ दिएन।

अक्टोबर 9 को फोन कलमा उठाइएको प्रस्ताव

यस विषयमा जानकार एक पूर्व रुसी गुप्तचर अधिकारीले जर्नललाई बताए अनुसार पुटिनले अक्टोबर 9 मा ट्रम्पसँगको फोन कलमा यो विचार उठाएका थिए। त्यही कलले अमेरिकाले रुसी डिजेल इन्धन किन्ने र त्यसलाई विश्व बजारमा बेच्न मद्दत गर्ने सम्झौता पनि गराएको थियो।

रुसी अधिकारीहरूले पछि कूटनीतिक माध्यमबाट यो प्रस्ताव बेइजिङसमक्ष राखे। मस्को र बेइजिङबीचका हालका वार्तासँग नजिकका व्यक्तिहरूले ट्रम्प सहभागी हुन सहमत भए चीनले आपत्ति नजनाउने संकेत दिएको बताए।

पूर्व अधिकारीका अनुसार पुटिनले यसअघि पनि ट्रम्प र सीसमक्ष त्रिपक्षीय शिखर बैठक प्रस्ताव गरेका थिए। यस पटक यो प्रस्ताव मस्को र वाशिङ्टनबीचको सम्बन्धमा आएको ठूलो मोडपछि आएको हो। शुक्रबार ट्रम्पले गत महिना आफैंले हस्ताक्षर गरेको द्विपक्षीय कानुन अन्तर्गत रुसमाथि लगाइन लागेको प्रतिबन्धको कार्यान्वयन रोके, जसको दुवै दलका सांसदहरूले आलोचना गरे।

ट्रम्पले आइतबार प्रतिबन्ध रोकको बचाउ गरे

युक्रेनले पुटिनको गृहनगर सेन्ट पिटर्सबर्गको तेल टर्मिनलमा आक्रमण गरेपछि ट्रम्पले आइतबार ट्रुथ सोसलमा पोस्ट गर्दै त्यो निर्णयको बचाउ गरे। उनले जेलेन्स्कीमाथि रुसी डिजेल रिफाइनरीहरूमा आक्रमण गरेको आरोप लगाए र युक्रेनी नेताले यो युद्ध अन्त्य गर्न नचाहेको, र सायद कहिल्यै नचाहेको बताए।

ट्रम्पले आफू रुस र युक्रेनबीचको युद्धमा शान्तिका लागि वार्ता गरिरहेको र रुसलाई वार्ता टेबलबाट मूर्खतापूर्ण रूपमा टाढा लैजाने कुनै काम गर्न नचाहेको लेखे। उनले ठूला अक्षरमा आफू यो युद्ध अन्त्य होस् भन्ने चाहेको थपे। उनले बन्धक वार्तासहित ठूलो प्रगति भइरहेको बताए, तर कुन वार्ताको कुरा गरेको हो भनेर खुलाएनन्।

एक वरिष्ठ ह्वाइट हाउस अधिकारीले जर्नललाई इन्धनको मूल्य घटाउने अन्य राम्रा विकल्प कम देखेपछि ट्रम्पले कदम चालेको बताए। जर्नलले उद्धृत गरेका ऊर्जा विज्ञहरूले डिजेल मूल्य बढ्नुको मुख्य कारण इरानसँगको युद्ध भएको र रुसले बेच्ने वाचा गरेको इन्धनको मात्राले बजारमा धेरै फरक नपार्ने बताए।

मस्को र बेइजिङले के पाउँछन्

जर्नलका अनुसार मस्कोले त्रिपक्षीय बैठकलाई ठूला शक्तिहरूको समूहमा रुसको स्थान बलियो बनाउने माध्यमका रूपमा हेर्छ, जुन हैसियत पुटिनले सन् 2000 मा क्रेमलिन प्रवेश गरेदेखि खोजेका छन्। यो ढाँचाले युरोपलाई पनि बाहिर राख्छ, जसलाई क्रेमलिनले युद्ध जित्न आफ्नो मुख्य बाधा ठान्छ। पूर्व रुसी गुप्तचर अधिकारीले पुटिनले यो ढाँचालाई विश्वलाई प्रभाव क्षेत्रमा बाँड्ने दोस्रो याल्टा शिखर सम्मेलनका रूपमा हेर्ने ठूला महत्वाकांक्षा राखेको बताए, जसलाई जर्नलले अवास्तविक भनेको छ।

सीका लागि चिनियाँ भूमिमा वार्ता आयोजना गर्नु चीनलाई कूटनीतिक शक्ति दलालका रूपमा हेरियोस् भन्ने प्रयासको एउटा कदम हुनेछ। वाशिङ्टनस्थित स्टिमसन सेन्टरको चीन कार्यक्रमकी निर्देशक युन सुनले चीन ठूला शक्तिहरूको केन्द्रका रूपमा, र सम्भावित रूपमा अमेरिका र रुसबीचको मध्यस्थकर्ताका रूपमा हेरिन चाहेको बताइन्।

यो विचारले बेइजिङका लागि जोखिम पनि बोकेको छ। छलफलसँग नजिकका व्यक्तिहरूका अनुसार चिनियाँ अधिकारीहरू युक्रेनबारेको छुट्टै बैठकले यस क्षेत्रमा चीनको भूमिकालाई देखाउने APEC योजनालाई छायाँमा पार्ने चिन्तामा छन्। कुनै बैठकमा सहमति भएको छैन, कुनै एजेण्डा तय भएको छैन, र ट्रम्पले प्रस्ताव स्वीकार गर्छन् कि गर्दैनन् भन्ने अझै स्पष्ट छैन।

स्रोतहरू

तल लिङ्क गरिएका द वाल स्ट्रिट जर्नल, रोयटर्स र CNN का रिपोर्टहरू।