ग्वादालाहारा कार्टेलका संस्थापक मिगुएल आन्खेल फेलिक्स गायार्दोको ८० वर्षमा निधन
ग्वादालाहारा कार्टेल बनाएका र सन् १९८५ मा DEA एजेन्ट एनरिके कामारेनाको हत्यामा दोषी ठहरिएका पूर्व प्रहरी अधिकारी मिगुएल आन्खेल फेलिक्स गायार्दोको आइतबार ग्वादालाहाराको एक अस्पतालमा निधन भयो। उनी ८० वर्षका थिए।
मुख्य बुँदाहरू
- मेक्सिकोका पहिला ठूला लागुऔषध कार्टेलमध्ये एकका संस्थापक मिगुएल आन्खेल फेलिक्स गायार्दोको आइतबार ग्वादालाहाराको एक अस्पतालमा ८० वर्षको उमेरमा निधन भएको स्थानीय सुरक्षा अधिकारीहरूले बताए।
- उनलाई दुई दिनअघि आकस्मिक उपचारका लागि पश्चिमी सहर ग्वादालाहाराको एक निजी अस्पतालमा सारिएको थियो। धेरै अङ्गले काम गर्न छाडेपछि आइतबार दिउँसो करिब २ बजे उनको मृत्यु भएको स्थानीय सुरक्षा…
- फेलिक्स गायार्दो सन् १९८९ मा पक्राउ परेदेखि राज्यको हिरासतमा थिए। उनी पश्चिमी हालिस्कोको उच्च सुरक्षा कारागारमा थिए, र बिग्रँदो स्वास्थ्यका कारण उनका वकिलहरूले पटक पटक नजरबन्दको माग गरेका थिए।
मेक्सिकोका पहिला ठूला लागुऔषध कार्टेलमध्ये एकका संस्थापक मिगुएल आन्खेल फेलिक्स गायार्दोको आइतबार ग्वादालाहाराको एक अस्पतालमा ८० वर्षको उमेरमा निधन भएको स्थानीय सुरक्षा अधिकारीहरूले बताए।
उनलाई दुई दिनअघि आकस्मिक उपचारका लागि पश्चिमी सहर ग्वादालाहाराको एक निजी अस्पतालमा सारिएको थियो। धेरै अङ्गले काम गर्न छाडेपछि आइतबार दिउँसो करिब २ बजे उनको मृत्यु भएको स्थानीय सुरक्षा अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै रोयटर्सले जनाएको छ। हालिस्को राज्यको सुरक्षा मन्त्रालयलाई उद्धृत गर्दै एसोसिएटेड प्रेसले पनि मृत्युको उही कारण र समय जनाएको छ।
फेलिक्स गायार्दो सन् १९८९ मा पक्राउ परेदेखि राज्यको हिरासतमा थिए। उनी पश्चिमी हालिस्कोको उच्च सुरक्षा कारागारमा थिए, र बिग्रँदो स्वास्थ्यका कारण उनका वकिलहरूले पटक पटक नजरबन्दको माग गरेका थिए।
प्रहरी अधिकारीदेखि मालिकहरूको मालिकसम्म
सन् १९४६ मा पछि लागुऔषध तस्करीसँग नजिकबाट जोडिएको उत्तरपश्चिमी राज्य सिनालोआको कुलियाकानमा जन्मेका फेलिक्स गायार्दोले प्रहरी अधिकारी र एक स्थानीय गभर्नरको अङ्गरक्षकका रूपमा काम गरे। त्यसपछि उनी "मालिकहरूको मालिक" भनेर चिनिने शक्तिशाली अपराधी बने।
सन् १९७० को दशकमा चर्चामा आएपछि उनले र अरूले हालिस्कोको राजधानी ग्वादालाहारामा कार्टेल स्थापना गरे। रोयटर्सले उक्त समूहलाई ठूलो मात्रामा संयुक्त राज्य अमेरिकामा कोकिन पुर्याउने पहिलो समूह र पाब्लो एस्कोबारको मेदेयिन कार्टेलसहित कोलम्बियाली लागुऔषध सम्राटहरूसँग गठबन्धन गर्ने पहिलो समूह भनेको छ।
उनको साम्राज्य सन् १९७० र १९८० को दशकमा भ्रष्ट अधिकारीहरूबाट संरक्षण किन्ने घुस र राफाएल कारो किन्तेरोजस्ता अन्य सम्राटहरूसँग मिलेर महाद्वीपभर लागुऔषध सार्न प्रयोग गरिएका हलुका विमानजस्ता तरिकाहरूमा बढ्यो। रोयटर्सले उनलाई मेक्सिकोको आधुनिक लागुऔषध व्यापारका निर्माता भनेको छ र त्यसपछि भएका क्षेत्रीय लडाइँहरूले दशकौंदेखि लाखौं मानिसको मृत्यु र बेपत्ता भएको जनाएको छ।
कामारेना प्रकरण
सन् १९८९ मा पक्राउ परेका फेलिक्स गायार्दोलाई ग्वादालाहारा कार्टेलसँग जोडिएका लागुऔषध तस्करी र हतियारसम्बन्धी आरोपमा ४० वर्षको जेल सजाय सुनाइयो।
कारागारमै रहँदा उनले सन् १९८५ मा संयुक्त राज्य अमेरिकाको लागुऔषध नियन्त्रण प्रशासन (DEA) का एजेन्ट एनरिके "किकी" कामारेना र मेक्सिकाली पाइलट अल्फ्रेदो साबाला आबेलारको अपहरण र हत्याको छुट्टै मुद्दा खेपे। कामारेनाको हत्याले वासिङ्टनसँग कूटनीतिक विवाद निम्त्यायो, र वासिङ्टनले दोषीहरूलाई पक्राउ गर्न मेक्सिकोमाथि कडा दबाब दियो।
सन् २०१७ मा एक सङ्घीय अदालतले उनलाई उक्त मुद्दामा दोषी ठहर गर्दै थप ३७ वर्षको सजाय सुनायो। उनले हत्याहरूमा आफ्नो संलग्नता अस्वीकार गरे।
अन्तिम वर्षहरू
अन्तिम वर्षहरूमा फेलिक्स गायार्दोको स्वास्थ्य धेरै बिग्रियो। स्पेनी भाषाको अमेरिकी सञ्जाल टेलेमुन्दोले सन् २०२१ मा कारागारमा उनको अन्तर्वार्ता लिँदा उनी एक आँखाले देख्न नसक्ने, लगभग बहिरा र आफैं हिँड्न नसक्ने अवस्थामा थिए, रोयटर्सले जनाएको छ। उनका रोगहरूमा उच्च रक्तचाप, मधुमेह र बहिरोपन रहेको AFP ले जनाएको छ।
"बत्तीस वर्ष बितिसक्यो... कुनै अपराध नगरेको मानिसका लागि यो अनन्तकाल हो," उनले उक्त अन्तर्वार्तामा टेलेमुन्दोलाई भने। उनले आफू निर्दोष रहेको दाबी कायम राखे।
सन् २०१८ को नेटफ्लिक्स शृङ्खला "नार्कोस: मेक्सिको" मा मेक्सिकाली अभिनेता दिएगो लुनाले उनको भूमिका खेलेपछि उनको उदय र पतन ठूलो दर्शकसमक्ष पुग्यो।
समयरेखा
- 1946मिगुएल आन्खेल फेलिक्स गायार्दो उत्तरपश्चिमी मेक्सिकोको सिनालोआ राज्यको कुलियाकानमा जन्मेका हुन्।
- 1985DEA एजेन्ट एनरिके कामारेना र मेक्सिकाली पाइलट अल्फ्रेदो साबाला आबेलार अपहरण गरी हत्या गरिन्छ, जुन प्रकरणले मेक्सिको र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीच कूटनीतिक विवाद निम्त्याउँछ।
- 1989फेलिक्स गायार्दो पक्राउ पर्छन्। पछि उनलाई ग्वादालाहारा कार्टेलसँग जोडिएका लागुऔषध तस्करी र हतियारसम्बन्धी आरोपमा ४० वर्षको जेल सजाय सुनाइन्छ।
- 2017एक सङ्घीय अदालतले फेलिक्स गायार्दोलाई कामारेना प्रकरणमा दोषी ठहर गर्दै थप ३७ वर्षको सजाय सुनाउँछ।
- Nov 13, 2026उनलाई आकस्मिक उपचारका लागि कारागारबाट ग्वादालाहाराको एक निजी अस्पतालमा सारिन्छ।
- Nov 15, 2026धेरै अङ्गले काम गर्न छाडेपछि दिउँसो करिब २ बजे ८० वर्षको उमेरमा उनको मृत्यु हुन्छ।
स्रोतहरू
- Reuters: Mexico's Guadalajara cartel founder, aged 80, dies in hospital
- USA Today: Miguel Angel Felix Gallardo, Mexican drug kingpin, dies at 80
- CNN: Notorious Mexican drug lord, convicted of killing US DEA agent, dies at 80
- AFP via Al Jazeera: 'Godfather' of Mexico's modern drug trade Felix Gallardo dies at 80